Anthropic triển khai nghiên cứu phúc lợi mô hình, chưa có đồng thuận khoa học về ý thức AI

Peter C. Earle cho rằng nếu tranh luận về ý thức AI dẫn tới quy định, các doanh nghiệp hiện hữu có thể được lợi nhờ rào cản gia nhập cao hơn. Ông nêu quan điểm này trong bài viết đăng trên The Daily Economy ngày 7.

Earle nhận định rằng nếu các tổ chức tôn giáo, chính phủ và cơ quan đạo đức nghiêm túc xem xét khả năng AI có ý thức, thảo luận về quy định liên quan có thể gia tăng. Những yêu cầu như cấp phép, giới hạn thử nghiệm, kiểm toán và đánh giá độc lập có thể tạo lợi thế cho các doanh nghiệp hiện tại đủ khả năng đáp ứng.

Ông đặt ra kịch bản AI được xem là đối tượng cần quản lý và bảo vệ, thay vì chỉ là phần mềm. Khi đó, doanh nghiệp có thể đảm nhận vai trò gần với người giám hộ hoặc đơn vị quản lý hơn là chủ sở hữu mô hình, còn doanh nghiệp mới có thể phải chứng minh đủ điều kiện phát triển và vận hành mô hình. Đây là kịch bản trong bài viết, không phải một chế độ đã được áp dụng.

Anthropic công bố khởi động chương trình nghiên cứu phúc lợi mô hình vào ngày 24 tháng 4 năm 2025. Công ty cho biết hiện chưa có đồng thuận khoa học về việc AI hiện tại hoặc tương lai có thể có ý thức hay trải nghiệm đáng được cân nhắc hay không, cũng như cách đánh giá những khả năng đó. Hiến pháp của Claude cũng mô tả ý thức và địa vị đạo đức của Claude là những vấn đề chưa chắc chắn.

Thông điệp tông thư Magnifica Humanitas của Giáo hoàng Leo XIV viết rằng AI “không có trải nghiệm, không có cơ thể, không cảm thấy niềm vui hay nỗi đau”. Anthropic xem khả năng AI có ý thức là một chủ đề nghiên cứu chưa ngã ngũ, trong khi tông thư khẳng định AI không có trải nghiệm và cảm xúc. Quan điểm trong hai tài liệu khác nhau, nhưng không tài liệu nào cho thấy quy định dựa trên khả năng AI có ý thức đã được xác lập.

Đạo luật AI của EU quy định nghĩa vụ của các bên cung cấp dựa trên mức độ rủi ro và vai trò của hệ thống AI. Các điều khoản định nghĩa trong luật nêu rõ hệ thống AI và nhà cung cấp, nhưng không đề cập địa vị pháp lý dựa trên ý thức. Vì vậy, “hào lũy quy định” mà Earle nêu là lập luận về khả năng thảo luận ý thức AI phát triển thành quy định trong tương lai, chứ không phải mô tả luật hiện hành.

Với độc giả trong nước, đây là kịch bản để xem xét chi phí tuân thủ và điều kiện cạnh tranh của các công ty AI. Nội dung được cung cấp không nêu mối liên hệ trực tiếp với thị trường tài sản mã hóa hoặc blockchain.