Trump chưa thể cách chức Lisa Cook ngay, Tòa án Tối cao yêu cầu tuân thủ thủ tục

Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể nhắm tới Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell cùng hai thành viên hội đồng Lisa Cook và Michael Barr, nhưng các yêu cầu pháp lý và thủ tục có thể cản trở việc cách chức họ.

CNBC đưa tin rằng cuộc điều tra việc cải tạo trụ sở Fed và các vấn đề liên quan đến Cook, Barr có thể khiến Trump nhắm tới tối đa 3 trong số 7 thành viên hội đồng. Hiện chưa có thông báo chính thức về quyết định cách chức hay việc khởi động thủ tục mới. Powell sẽ tiếp tục giữ ghế thành viên hội đồng sau khi nhiệm kỳ chủ tịch kết thúc; nhiệm kỳ thành viên của ông kéo dài đến tháng 1 năm 2028.

Lý do và thủ tục cách chức là trọng tâm tranh chấp

Đạo luật Fed quy định tổng thống có thể cách chức thành viên hội đồng “vì lý do chính đáng”, nhưng không liệt kê cụ thể các tiêu chí. Ngày 29 tháng 6, Tòa án Tối cao Mỹ xem xét vụ Cook nhưng không đưa ra kết luận chung về tiêu chuẩn cách chức. Tòa tập trung vào thủ tục, yêu cầu người bị cáo buộc phải được thông báo về cáo buộc và có cơ hội trả lời trước khi bị cách chức.

Tòa án Tối cao không cho phép chính quyền Trump cách chức Cook ngay lập tức và để bà tiếp tục giữ chức trong khi vụ kiện diễn ra. Khả năng tổng thống thử cách chức lại sau khi đưa ra thông báo phù hợp và tạo cơ hội trả lời vẫn còn. Tranh cãi có thể tiếp tục xoay quanh việc cáo buộc có đáp ứng căn cứ cách chức theo luật hay không và thủ tục nào được xem là đầy đủ.

Thẩm phán Clarence Thomas và Samuel Alito phản đối, cho rằng nên chấp thuận yêu cầu cách chức. Thẩm phán Amy Coney Barrett cũng không đồng tình với việc ý kiến đa số xem xét rộng nhiều vấn đề pháp lý. Phán quyết này chưa giải quyết toàn bộ tranh cãi về quyền cách chức của tổng thống.

Powell, Cook và Barr đối mặt với những vấn đề khác nhau

Vấn đề liên quan đến Powell là công tác quản lý và giám sát dự án cải tạo trụ sở Fed. Văn phòng Tổng thanh tra Fed công bố bản đánh giá ngày 29 tháng 9, nêu các vấn đề trong quản lý và giám sát công trình. Ngân sách cải tạo tăng từ 921 triệu USD (khoảng 1,249 nghìn tỷ won) vào tháng 2 năm 2020 lên 2,018 tỷ USD (khoảng 2,736 nghìn tỷ won) vào năm 2024.

CNBC đưa tin báo cáo của Văn phòng Tổng thanh tra chỉ ra các vấn đề quản lý nhưng không tìm thấy bằng chứng về vi phạm hình sự hay sai phạm hành chính. Chưa rõ báo cáo có quy trách nhiệm cá nhân cho Powell về khoản vượt chi hay không.

Cook đang kiện để phản đối thông báo cách chức liên quan đến cáo buộc trong hồ sơ đăng ký vay thế chấp nhà ở. Cáo buộc này chưa phải sự thật đã được xác lập. Theo CNBC, Thẩm phán Gia Cobb của Tòa án Liên bang khu vực Washington, D.C. yêu cầu các bên nộp báo cáo chung về tiến độ vụ kiện trước ngày 6 tháng 11. Đây là mốc cập nhật tiến trình tố tụng, không phải ngày quyết định việc cách chức.

Vấn đề liên quan đến Barr là hoạt động giám sát của Fed trước khi Ngân hàng Silicon Valley (SVB) phá sản năm 2023. Trong bài phát biểu ngày 18 tháng 9, Phó Chủ tịch Fed Michelle Bowman trình bày kết quả sơ bộ từ cuộc rà soát của đơn vị bên ngoài Starling Advisory Group. Theo kết quả này, nhân viên phụ trách giám sát đã biết hoặc lẽ ra phải biết về những điểm yếu của SVB từ tháng 3 năm 2022, nhưng không hành động đủ nhanh và dứt khoát để giảm thiểu các rủi ro đó.

Bài phát biểu cho biết mục tiêu rà soát không phải là xác định cá nhân chịu trách nhiệm. Chưa rõ các kết quả sơ bộ có chứng minh được căn cứ cách chức Barr hay không.

Tranh tụng và lịch quyết định lãi suất

CNBC dẫn lời cựu cố vấn pháp lý của Fed Scott Alvarez, nhận định rằng người bị nhắm tới có động lực khởi kiện và tìm cách tiếp tục làm việc. Theo phân tích của ông, nếu tranh tụng kéo dài như vụ Cook, những thay đổi nhân sự mà chính quyền dự tính có thể bị trì hoãn. Đây là nhận định của Alvarez, không có nghĩa kết quả kiện tụng hay lịch cách chức đã được xác định.

Fed dự kiến đưa ra quyết định tiếp theo về lãi suất chuẩn vào ngày 28 tháng 10. CNBC lưu ý quyết định này được đưa ra chỉ vài ngày trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 tháng 11.

Tóm tắt: Có thông tin cho rằng Tổng thống Trump có thể nhắm tới Powell, Cook và Barr, nhưng chưa có thông báo về quyết định cách chức hoặc khởi động thủ tục mới. Tòa án Tối cao cho phép Cook tiếp tục giữ chức trong khi vụ kiện diễn ra và yêu cầu phải thông báo cáo buộc, cho người liên quan cơ hội trả lời trước khi cách chức. Các vấn đề liên quan đến ba người lần lượt là quản lý dự án cải tạo, vụ kiện về hồ sơ vay thế chấp và cuộc rà soát hoạt động giám sát SVB.

Câu hỏi thường gặp

Tổng thống Trump có thể cách chức thành viên Fed ngay lập tức không?

Đạo luật Fed quy định tổng thống có thể cách chức thành viên hội đồng “vì lý do chính đáng”, nhưng không liệt kê cụ thể những lý do nào đáp ứng tiêu chuẩn này. Trong vụ Cook, Tòa án Tối cao yêu cầu phải thông báo cáo buộc và cho người bị nhắm tới cơ hội trả lời trước khi cách chức. Cook vẫn giữ chức trong thời gian vụ kiện diễn ra.

Việc cách chức Lisa Cook đã được quyết định chưa?

Chưa. Tòa án Tối cao không cho phép chính quyền Trump cách chức Cook ngay lập tức. Bà tiếp tục giữ chức trong khi vụ kiện diễn ra. Cáo buộc liên quan đến hồ sơ vay thế chấp nhà ở chưa phải sự thật đã được xác lập. Các bên phải nộp báo cáo chung về tiến độ vụ kiện trước ngày 6 tháng 11.

Cuộc rà soát liên quan đến Michael Barr có đồng nghĩa ông sẽ bị cách chức không?

Không. Cuộc rà soát xem xét hoạt động giám sát của Fed trước khi SVB phá sản năm 2023. Kết quả sơ bộ cho rằng nhân viên giám sát đã biết hoặc lẽ ra phải biết về những điểm yếu của SVB từ sớm, nhưng phản ứng chưa đủ nhanh. Bài phát biểu nêu rõ mục tiêu rà soát không phải là xác định cá nhân chịu trách nhiệm. Các kết quả sơ bộ được công bố chưa chứng minh được căn cứ cách chức Barr.