Iran đề xuất mở lại eo biển Hormuz, nối lại đàm phán hạt nhân; Mỹ đã phản hồi

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đã nhận được phản hồi của Mỹ, trong lúc Iran tiếp tục đưa ra đề xuất gắn việc mở lại eo biển Hormuz với đàm phán hạt nhân.

Nhà khoa học chính trị Robert Pape của Đại học Chicago nói Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran đã quyết định ngày 16 tháng 8 yêu cầu Mỹ dỡ bỏ phong tỏa cảng, đồng thời giữ quyền nối lại các cuộc tấn công nhằm vào quân đội Mỹ nếu lệnh phong tỏa không được dỡ trong vòng 45 ngày. Theo cách tính của Pape, thời hạn này đã kết thúc ngày 1 tháng 10. Văn bản gốc của quyết định cuộc họp chưa được xác minh.

Ông Araghchi cho biết ngày 30 tháng 9 Iran đã nhận phản hồi chính thức của Mỹ thông qua bên trung gian. AP đưa tin, dẫn lời người phát ngôn chính phủ Iran, rằng ông Araghchi đã chuyển phản hồi này tới Tổng thống Masoud Pezeshkian trong cuộc họp nội các.

Ngày 25 tháng 9 tại New York, ông Araghchi nói Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày và nối lại đàm phán hạt nhân nếu Mỹ chấp nhận dỡ phong tỏa cảng cùng các điều kiện về trừng phạt và ngừng bắn. Trước đó, có thông tin Tổng thống Donald Trump đã bác đề xuất này. Chưa rõ hai bên đã thống nhất các điều kiện hay chưa.

Sức ép kinh tế cũng thể hiện trên thị trường ngoại hối. AP đưa tin tỷ giá tại chợ Tehran vượt 2,5 triệu rial đổi 1 USD, đưa đồng rial xuống mức thấp kỷ lục. Mức thấp trước đó là 2,2 triệu rial đổi 1 USD vào ngày 2 tháng 9. Đây là tỷ giá thị trường, khác với tỷ giá chính thức của Iran.

Ngày 29 tháng 9, Bộ Tài chính Mỹ áp lệnh trừng phạt lên 10 cá nhân và tổ chức liên quan đến mạng lưới mua sắm vũ khí của Bộ Quốc phòng và Hậu cần Lực lượng Vũ trang Iran, trong khuôn khổ chiến dịch “Economic Outcast”. Bộ này cho biết biện pháp nhắm vào các mạng lưới hỗ trợ né tránh trừng phạt, buôn lậu dầu mỏ và mua sắm quân sự. Chỉ dựa vào lệnh trừng phạt thì khó đánh giá mức giảm xuất khẩu dầu của Iran.

Số lượng dầu thô xuất khẩu qua eo biển Hormuz khác nhau tùy thời điểm thống kê và nguồn dữ liệu. Một số tin dẫn dữ liệu theo dõi tàu thuyền cho biết Iran không thể thực hiện lượng xuất khẩu dầu thô đáng kể qua eo biển trong khoảng 7 tuần kể từ giữa tháng 7. Quan chức Iran từng nói nước này vẫn xuất khẩu trong thời gian bị phong tỏa; riêng dữ liệu đó chưa đủ để kết luận xuất khẩu trong tháng 9 gần như bằng 0.

Trong các cuộc thảo luận trước đây về phương án mở lại eo biển Hormuz, Iran cũng phủ nhận thông tin nước này đang đàm phán trực tiếp với Mỹ. Việc hai bên có đạt thỏa thuận về đề xuất lần này hay không và phạm vi thực thi phong tỏa trên biển vẫn chưa được xác minh.