3 trụ cột AI: thanh toán, token hóa và tài nguyên tính toán trong whitepaper BlackRock

BlackRock($BLK) xác định thanh toán tự động, token hóa tài sản tài chính và giao dịch tài nguyên tính toán là ba hướng kết hợp giữa tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI) và tài sản số. Công ty nhận định một 'nền kinh tế máy móc' có thể hình thành, trong đó các hệ thống AI giao dịch dữ liệu, phần mềm, API và tài nguyên tính toán mà không cần con người phê duyệt từng giao dịch.

Trong whitepaper 'The Machine-Native Economy' công bố ngày 22, BlackRock gọi AI là 'trí tuệ bản địa máy móc' và tài sản số là 'tiền tệ bản địa máy móc'. Công ty cho rằng blockchain có thể được sử dụng làm hạ tầng thanh toán kết nối hai lĩnh vực này.

Trụ cột đầu tiên là thanh toán tự động giữa các tác nhân AI. Whitepaper đề cập x402, MPP của Stripe và Tempo, cùng ACP của Stripe và OpenAI như những trường hợp liên quan. Theo mô hình này, tác nhân AI có thể thanh toán phí dữ liệu hoặc dịch vụ bằng stablecoin mà không cần phê duyệt riêng cho từng giao dịch.

Cách thức này có thể được áp dụng cho các giao dịch máy-máy với nhiều khoản thanh toán nhỏ lặp lại. Tuy nhiên, phạm vi quyền thanh toán, xác minh danh tính của các bên giao dịch, xử lý tranh chấp và tuân thủ quy định vẫn là những điều kiện cần thiết.

Trụ cột thứ hai là token hóa tài sản tài chính. Theo BlackRock, nếu tài sản thực (RWA), quỹ và các sản phẩm tài chính truyền thống được chuyển thành dạng có thể giao dịch trên blockchain, hệ thống AI có thể tương tác với các sản phẩm tài chính theo những quy tắc được thiết lập trong hợp đồng thông minh.

Token hóa không loại bỏ các quy định tài chính. Quyền truy cập theo từng sản phẩm, quy trình xác minh danh tính khách hàng (KYC) và phòng chống rửa tiền (AML) vẫn cần được thực hiện riêng.

Trụ cột thứ ba là giao dịch và tài chính hóa tài nguyên tính toán. Theo đề xuất này, GPU và dung lượng đám mây cần cho việc huấn luyện, suy luận AI có thể được so sánh theo giá, hiệu năng, độ trễ, khu vực và khả năng cung ứng. Sau đó, tác nhân AI sẽ lựa chọn tài nguyên phù hợp và thanh toán.

Nếu quyền sử dụng một dung lượng tính toán nhất định được thể hiện bằng hợp đồng số, quyền này có thể được chuyển nhượng, dùng để huy động vốn hoặc làm tài sản thế chấp. Tuy nhiên, để so sánh hiệu năng và điều kiện cung ứng giữa các loại phần cứng, thị trường cần tiêu chuẩn hóa tài nguyên tính toán và phương pháp đo hiệu năng.

BlackRock cho biết khối lượng giao dịch stablecoin trong năm 2025, sau khi điều chỉnh, đã vượt 11 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, công ty cũng lưu ý khối lượng giao dịch stablecoin sử dụng phương pháp tính khác với các mạng lưới thanh toán truyền thống nên khó so sánh trực tiếp.

Whitepaper được đưa ra trong bối cảnh khung pháp lý về tài sản số đang được cụ thể hóa tại Mỹ, châu Âu và khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Khi quy định được hoàn thiện, sự bất định về thể chế đối với thanh toán tự động và sản phẩm tài chính token hóa có thể giảm, nhưng BlackRock không đưa ra lịch trình thương mại hóa chắc chắn.

Phân tích này đáng chú ý vì xem AI và tài sản số không chỉ là một chủ đề đầu tư, mà còn là sự kết hợp giữa thương mại tự động và hạ tầng tài chính. Trong báo cáo về nền kinh tế AI công bố vào tháng 8, BlackRock cũng từng đưa ra ví dụ về việc tác nhân AI tìm kiếm, đặt thông tin du lịch và xử lý các khoản thanh toán nhỏ thông qua mạng lưới thanh toán blockchain.

Các cuộc thảo luận về nguồn vốn và nhu cầu điện cho hạ tầng AI cũng đang tiếp diễn tại Việt Nam. Một bài viết trước đây của TokenPost về huy động vốn cho hạ tầng AI và vai trò của nguồn vốn dài hạn đã đề cập đến việc kết nối tài sản tài chính với hạ tầng thực.

Whitepaper lần này mở rộng phạm vi ứng dụng của tài sản số sang thanh toán tự động của tác nhân AI và giao dịch tài nguyên tính toán. Để thanh toán và giao dịch tài nguyên mở rộng thành thị trường thực tế, cần chuẩn hóa cấu trúc quyền của sản phẩm tài chính và hiệu năng của tài nguyên tính toán thành những tiêu chuẩn có thể giao dịch.

Ba lĩnh vực BlackRock đề xuất vẫn còn nhiều nhiệm vụ về thương mại hóa và tiêu chuẩn hóa. Thanh toán tự động cần cơ chế về quyền hạn, danh tính và xử lý tranh chấp; tài sản token hóa cần quy định và khả năng tương tác; còn thị trường tính toán cần phương pháp đo hiệu năng và điều kiện cung ứng được tiêu chuẩn hóa.