FATF 2028: Chính phủ tăng cường truy vết tiền mã hóa và phân tích AI

Chính phủ sẽ tăng cường năng lực truy vết tiền mã hóa và phân tích giao dịch đáng ngờ bằng trí tuệ nhân tạo (AI) trước cuộc đánh giá tương hỗ lần thứ 5 của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF), dự kiến bắt đầu vào tháng 3/2028.

Cơ quan Phân tích Thông tin Tài chính công bố ngày 16 định hướng chiến lược và chính sách quốc gia về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, được Hội đồng Chống khủng bố Quốc gia lần thứ 23 thông qua. Ủy ban Dịch vụ Tài chính cho biết trong tài liệu công bố rằng chiến lược phản ánh kết quả đánh giá rủi ro quốc gia năm ngoái, xu hướng tội phạm rửa tiền trong và ngoài nước cùng các cuộc thảo luận về tiêu chuẩn quốc tế của FATF.

Năm chiến lược được chính phủ đề ra gồm: △nâng cao mức độ phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế của FATF △tăng cường năng lực phân tích thông tin giao dịch đáng ngờ △hiện đại hóa hệ thống giám sát và xử phạt dựa trên rủi ro △tăng cường truy tìm, phong tỏa, tịch thu và thu hồi tiền do phạm tội mà có △tăng cường ứng phó với tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Có 12 nhiệm vụ thực hiện các chiến lược này.

Trong lĩnh vực tiền mã hóa, Cơ quan Phân tích Thông tin Tài chính sẽ nâng cấp hệ thống phân tích dựa trên AI và tăng cường năng lực phân tích, truy vết tiền mã hóa. Cơ quan này cũng sẽ mở rộng phân tích chiến lược đối với các lĩnh vực rủi ro cao như tội phạm ma túy và tội phạm sử dụng tiền mã hóa, đồng thời liên kết kết quả phân tích với hoạt động điều tra và thu hồi tiền do phạm tội mà có.

Thông báo lần này không phải là quy định lập tức áp dụng nghĩa vụ mới hoặc hạn chế giao dịch đối với các doanh nghiệp kinh doanh tiền mã hóa trong nước. Phân tích dựa trên AI, tăng cường năng lực truy vết tiền mã hóa và cơ chế đình chỉ giao dịch đáng ngờ mới được đưa ra dưới dạng nhiệm vụ chính sách; các quy định pháp luật chi tiết, ngân sách, cơ quan phụ trách và ngày 시행 chưa được xác định.

Bối cảnh trực tiếp của chiến lược là cuộc đánh giá tương hỗ lần thứ 5 của FATF, bắt đầu vào tháng 3/2028. Đoàn đánh giá sẽ xem xét trong khoảng 14 tháng cả mức độ hoàn thiện về kỹ thuật và khả năng vận hành trên thực tế của hệ thống phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong nước. Ủy ban Dịch vụ Tài chính đã nêu trong tài liệu ra mắt nhóm ứng phó FATF rằng thời điểm hoàn tất đánh giá và trình báo cáo dự kiến là tại phiên họp toàn thể FATF vào tháng 6/2029.

Đánh giá rủi ro quốc gia được Ủy ban Dịch vụ Tài chính công bố vào tháng 3 cho thấy rủi ro từ gian lận, ma túy, trốn thuế và rửa tiền thông qua tiền mặt, tiền mã hóa ở mức cao. Chính phủ cũng có kế hoạch từng bước hoàn thiện hệ thống quản lý thông tin chủ sở hữu hưởng lợi của pháp nhân và quỹ tín thác, đồng thời củng cố nghĩa vụ phòng, chống rửa tiền đối với các ngành nghề phi tài chính được chỉ định như luật sư, kế toán, chuyên gia thuế, môi giới bất động sản và kinh doanh kim loại quý.

FATF chỉ ra trong bản đánh giá việc thực hiện đối với tiền mã hóa và doanh nghiệp kinh doanh tiền mã hóa công bố vào tháng 7/2026 rằng vẫn còn khoảng trống trong việc chuyển đánh giá rủi ro thành biện pháp giảm thiểu thực tế, xác định các doanh nghiệp chưa đăng ký và thực thi giám sát, xử phạt dựa trên rủi ro. FATF cũng nêu gian lận có tổ chức, việc lạm dụng stablecoin, giao dịch P2P giữa các ví cá nhân, doanh nghiệp kinh doanh tiền mã hóa ở nước ngoài và tài chính phi tập trung (DeFi) là những rủi ro chính.

Trong cuộc đánh giá tiếp theo đối với Việt Nam năm 2024, FATF xếp 13 trong tổng số 40 khuyến nghị vào nhóm 'tuân thủ', 20 khuyến nghị vào nhóm 'phần lớn tuân thủ' và 7 khuyến nghị vào nhóm 'tuân thủ một phần'. Tính minh bạch về chủ sở hữu hưởng lợi của pháp nhân, các ngành nghề phi tài chính được chỉ định và biện pháp trừng phạt tài chính có mục tiêu liên quan đến tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt vẫn là những nhiệm vụ cần bổ sung.

Cơ quan Phân tích Thông tin Tài chính dự kiến chuẩn bị các cải cách thể chế và kết quả thực thi trên thực tế dựa trên chiến lược lần này.