Dự luật H.R. 7968: Hạ viện Mỹ điều tra rào cản của doanh nghiệp AI nhỏ

Hạ viện Mỹ đã trình một dự luật yêu cầu điều tra tình trạng huy động vốn, tuyển dụng nhân sự và gánh nặng quy định mà các doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) quy mô nhỏ đang gặp phải. Dự luật không bao gồm điều khoản cấp trợ cấp trực tiếp hay nới lỏng quy định ngay lập tức.

Dân biểu Suhas Subramanyam thuộc Đảng Dân chủ Mỹ, cùng các dân biểu Jay Obernolte và Josh Gottheimer, đã trình dự luật ‘Small AI Innovators Empowerment Act’ vào ngày 17 tháng 3. Dự luật mang số hiệu H.R. 7968 yêu cầu Bộ Thương mại Mỹ điều tra các rào cản kinh doanh mà doanh nghiệp AI nhỏ đang đối mặt, và hiện đã được chuyển tới Ủy ban Khoa học, Vũ trụ và Công nghệ của Hạ viện.

Phát biểu tại phiên họp toàn thể Hạ viện, dân biểu Subramanyam nói rằng “các doanh nghiệp AI nhỏ và startup đang gặp khó khăn về khả năng tiếp cận vốn, tuyển dụng và giữ chân nhân tài, cùng sự bất định về quy định”. Ông kêu gọi ủng hộ dự luật với lý do doanh nghiệp nhỏ và startup chính là lực lượng dẫn dắt đổi mới AI và tăng trưởng kinh tế.

Đối tượng mà dự luật yêu cầu điều tra bao gồm việc huy động vốn, thu hút đầu tư giai đoạn đầu, tuyển dụng nhân lực chuyên môn và tình trạng bất định về quy định đối với doanh nghiệp AI nhỏ. Dự luật không nêu ra quy mô hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế hay lộ trình thay đổi quy định dựa trên kết quả điều tra.

Vì vậy, H.R. 7968 gần với một thủ tục lập pháp nhằm xác định rào cản hơn là một chính sách hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp. Phạm vi điều tra mà Bộ Thương mại sẽ tiến hành, cũng như việc kết quả điều tra được chuyển hóa thành chính sách tiếp theo như thế nào, vẫn là vấn đề sẽ được xử lý trong quá trình thẩm định dự luật.

Động thái lần này có ý nghĩa ở chỗ Quốc hội Mỹ bắt đầu đưa điều kiện cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ trong ngành AI — vốn đang xoay quanh các tập đoàn công nghệ lớn — vào chương trình nghị sự chính thức. Tuy nhiên, việc trình dự luật không đồng nghĩa với việc chính sách hỗ trợ hay khung quy định đã được xác định.

Theo Crypto Briefing đưa tin, dân biểu Russell Fry thuộc Đảng Cộng hòa Mỹ cùng dân biểu Subramanyam sẽ thành lập nhóm ‘Innovators Caucus’ nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp AI quy mô nhỏ và vừa. Trang thông tin chính thức của các nghị sĩ cũng như hồ sơ công khai của Quốc hội chưa xác nhận thông báo chính thức riêng về nhóm này.

Theo nội dung được đưa tin, chương trình nghị sự của nhóm caucus bao gồm việc huy động vốn và thu hút đầu tư giai đoạn đầu cho doanh nghiệp AI nhỏ, ưu đãi thuế cho nghiên cứu và phát triển (R&D), tuyển dụng nhân lực chuyên môn và vấn đề bất định về quy định.

Cách xử lý chi phí R&D được nêu ra như một vấn đề riêng liên quan đến gánh nặng của doanh nghiệp nhỏ. Cơ quan Bảo vệ Người nộp thuế Mỹ (Taxpayer Advocate Service) hướng dẫn rằng đối với các năm tính thuế bắt đầu từ 2025 trở đi, chi phí R&D trong nước nhìn chung có thể được khấu trừ ngay trong năm phát sinh.

Người nộp thuế cũng có thể chọn phương án khấu hao chi phí này trong tối thiểu 60 tháng. Do đó, cách hiểu cho rằng chi phí R&D phải được khấu hao đồng loạt trong 5 năm cần được xem xét tách bạch giữa nội dung sửa đổi luật thuế và điều kiện áp dụng cụ thể.

Cách xử lý chi phí R&D có thể khác nhau tùy quy mô doanh nghiệp, khu vực phát sinh chi phí và phương thức khai thuế được lựa chọn. Dự luật lần này tập trung vào việc điều tra rào cản cạnh tranh mà doanh nghiệp AI nhỏ gặp phải, hơn là trực tiếp thay đổi cách khấu trừ theo luật thuế.

Để nhóm caucus thực sự hoạt động tại Quốc hội, cần cụ thể hóa danh sách nghị sĩ tham gia, phương thức vận hành và lịch trình thảo luận. Cần phân biệt rõ giữa thủ tục lập pháp đã được xác nhận hiện nay và ý tưởng thành lập caucus được đưa tin riêng.

Đối với các doanh nghiệp AI nhỏ, vốn, nhân lực và sự bất định về quy định đang được nêu ra như những gánh nặng chính cản trở việc mở rộng kinh doanh. Tuy nhiên, H.R. 7968 không bao gồm điều khoản xác định đối tượng hỗ trợ theo từng doanh nghiệp, ngân sách cụ thể hay phạm vi nới lỏng quy định.

Động thái lần này xuất phát từ việc Quốc hội Mỹ đưa môi trường cạnh tranh của ngành AI vào diện điều tra chính thức. Hiệu quả hỗ trợ thị trường trực tiếp cũng như khả năng áp dụng đối với doanh nghiệp trong nước chỉ có thể được đánh giá sau khi quá trình thẩm định dự luật và các bước tiếp theo được tiến hành.

Bước tiếp theo đã được xác nhận chính thức hiện nay là việc Ủy ban Khoa học, Vũ trụ và Công nghệ Hạ viện thẩm định H.R. 7968. Việc Bộ Thương mại có tiến hành điều tra hay không, lịch trình thẩm định dự luật và phạm vi hoạt động thực tế của nhóm Innovators Caucus vẫn là những vấn đề cần tiếp tục theo dõi.