Sam Altman: OpenAI cần "quản trị" thay vì "kiểm soát", nhấn mạnh ưu tiên an toàn AI

CEO OpenAI Sam Altman cho biết, dựa trên kinh nghiệm điều hành tại Y Combinator, doanh nghiệp không nên trực tiếp "kiểm soát" (rule) mà cần "quản trị" (govern) bằng cách điều phối lợi ích của nhiều bên liên quan.

Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Fortune, Altman nói rằng "sẽ không thể đưa ra mọi quyết định đúng đắn" và phải xử lý đồng thời áp lực từ chính phủ, nhà đầu tư, đối thủ cạnh tranh và hệ sinh thái AI. Cuộc phỏng vấn được công bố lúc 23 giờ 51 phút ngày 14 (giờ Việt Nam).

Altman giải thích rằng ông không thể trực tiếp điều hành các startup mà Y Combinator đầu tư. Ông chỉ đóng vai trò nhà đầu tư chứ không phải người quản lý từng công ty, và chính trải nghiệm này đã giúp ông học được cách "quản trị" thay vì "kiểm soát".

Theo tài liệu chính thức của Y Combinator, Altman giữ vị trí lãnh đạo tổ chức này từ năm 2014 đến năm 2019. Khi đó, các quyết định vận hành hằng ngày của những công ty được đầu tư đều do nhà sáng lập và ban lãnh đạo từng công ty đảm nhiệm.

Altman cho biết OpenAI đang chịu nhiều áp lực từ chính phủ, nhà đầu tư, đối thủ cạnh tranh và hệ sinh thái AI, đồng thời phải điều phối những vấn đề căng thẳng giữa chính phủ và hệ sinh thái này. Điều đó có nghĩa là các quyết định của OpenAI không chỉ chịu ảnh hưởng từ việc phát triển sản phẩm mà còn từ quy định pháp lý và tiêu chuẩn an toàn.

Ông khẳng định OpenAI phải có khả năng đưa ra quyết định ưu tiên an toàn AI ngay cả khi điều đó xung đột với lợi ích kinh doanh trực tiếp hoặc lợi ích của nhà đầu tư. Nói cách khác, nếu cần làm chậm hoặc tạm dừng phát triển AI, công ty phải có khả năng giải thích với nhà đầu tư rằng đó là quyết định đi ngược lại lợi ích tài chính.

Phát biểu lần này cũng nối tiếp cuộc phỏng vấn trước đó, trong đó Altman đề cập đến nguy cơ AI vượt khỏi tầm kiểm soát của con người và tình trạng thiếu tiêu chuẩn an toàn. Khi đó ông cho rằng các tiêu chuẩn an toàn hiện tại chưa đạt mức đủ để thúc đẩy phát triển năng lực AI mạnh hơn, đồng thời khẳng định khả năng AI vượt khỏi tầm kiểm soát của con người là "hoàn toàn có thể xảy ra".

Trong tài liệu chính sách công bố ngày 9, OpenAI cho biết sẽ cùng các công ty AI tiên phong khác xây dựng tiêu chuẩn an toàn tự nguyện, đồng thời thúc đẩy cách tiếp cận mang tính quốc tế đối với việc đo lường năng lực AI, quản lý rủi ro, giám sát của con người và điều chỉnh tốc độ phát triển. Tiêu chuẩn cho phép làm chậm hoặc tạm dừng phát triển mô hình khi cần thiết cũng nằm trong nội dung được thảo luận.

Ngày 18/8, OpenAI cho biết đã tạm dừng một số công việc huấn luyện và đánh giá sau khi nhận định năng lực tấn công mạng của mô hình thế hệ tiếp theo Astra có thể đạt mức "nghiêm trọng". Các công việc liên quan bị tạm dừng trong quá trình chuyển sang tiêu chuẩn bảo mật mới.

"Quản trị" mà Altman đề cập không phải là việc trực tiếp chỉ đạo mọi quyết định của công ty, mà là cấu trúc ra quyết định điều phối lợi ích của nhiều bên như nhà sáng lập, nhà đầu tư, chính phủ và đối thủ cạnh tranh. Trải nghiệm không trực tiếp quản lý hoạt động hằng ngày của các công ty được đầu tư tại Y Combinator chính là nền tảng cho cách giải thích này.

Altman cũng đề cập rằng nếu Tổng thống Mỹ Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đạt được thỏa thuận về tiêu chuẩn chung cho AI tiên tiến, cả hai có thể nhận giải Nobel Hòa bình. Tuy nhiên, phát biểu này chưa được xác nhận là dấu hiệu cho thấy việc đàm phán tiêu chuẩn chung hay vận động trao giải đã được khởi động.

Dario Amodei, CEO Anthropic, và Elon Musk cũng từng công khai đề cập đến tốc độ phát triển AI và vấn đề an toàn. Tuy nhiên, không có thông tin nào cho thấy hai người này đã phản hồi trực tiếp phát biểu về "quản trị" của Altman.

Cuộc thảo luận về tiêu chuẩn an toàn của OpenAI cũng liên quan đến lập trường trước đó của OpenAI khi kêu gọi xây dựng tiêu chuẩn an toàn AI ở cấp quốc gia. Công ty này từng yêu cầu thiết lập các cơ chế an toàn như kiểm toán độc lập và báo cáo sự cố an toàn nghiêm trọng.

Tuy nhiên, tài liệu chính sách của OpenAI chỉ là định hướng và lập trường do chính công ty đưa ra. Hiện chưa có thông tin xác nhận rằng tiêu chuẩn an toàn chung giữa các công ty AI, hay hợp tác giữa Mỹ và Trung Quốc, đã trở thành thỏa thuận thực tế hay có ràng buộc pháp lý.

Phát biểu lần này của Altman được xem là lời giải thích cho nguyên tắc vận hành của OpenAI: ngoài lợi ích của nhà đầu tư, công ty cũng phải cân nhắc đồng thời vấn đề an toàn AI và sự phối hợp mang tính quốc tế. Lịch trình cụ thể cho tiêu chuẩn an toàn chung hay thỏa thuận liên quan hiện chưa được công bố.