Đức bàn thuế xe hybrid Trung Quốc, chưa chốt mức thuế

Chính phủ Đức đang thảo luận các phương án đối phó, trong đó có khả năng áp thuế quan cấp Liên minh châu Âu (EU) đối với xe hybrid nhập khẩu từ Trung Quốc. Việc có áp thuế hay không, cũng như mức thuế cụ thể, vẫn chưa được quyết định.

Chính phủ liên bang Đức cho biết tại cuộc họp báo ngày 31/8 rằng nước này đang phối hợp với Brussels để tìm phương án đối phó với các hành vi bóp méo thị trường. Chính phủ Đức không công bố ngành cụ thể hay công cụ chính sách sẽ áp dụng, và cho biết nội dung chi tiết sẽ được công bố sau khi EU đạt được đồng thuận nội bộ.

Hiện tại, EU đang áp thuế chống trợ cấp đối với xe điện chạy pin nhập khẩu từ Trung Quốc, nhưng chưa áp dụng biện pháp tương tự với xe hybrid. Ủy ban châu Âu (European Commission) cho biết vào ngày 16/1 rằng hiện không có cuộc điều tra nào đang được tiến hành đối với xe hybrid nhập khẩu từ Trung Quốc.

Vào tháng 10/2024, EU đã áp thuế chống trợ cấp chính thức ở mức 7,8-35,3% đối với xe điện chạy pin nhập khẩu từ Trung Quốc. Thuế chống trợ cấp là loại thuế bổ sung mà nước nhập khẩu áp dụng khi xác định giá cả bị bóp méo do trợ cấp từ chính phủ nước xuất khẩu, và đây là vấn đề tách biệt với thảo luận về thuế quan đối với xe hybrid.

Áp lực cạnh tranh từ Trung Quốc mà doanh nghiệp Đức cảm nhận được không chỉ giới hạn ở ngành ô tô. Trong một cuộc khảo sát đặc biệt do Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Đức (DIHK) thực hiện với khoảng 1.300 doanh nghiệp, 83% doanh nghiệp công nghiệp bày tỏ lo ngại về sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ Trung Quốc, trong khi 88% doanh nghiệp có cơ sở kinh doanh tại Trung Quốc cho biết mức độ cạnh tranh đã tăng lên.

Dù thừa nhận cần có biện pháp đối phó, các doanh nghiệp vẫn phản đối việc áp thuế quan một cách tràn lan. Trong khảo sát, 55% doanh nghiệp ủng hộ các biện pháp đối phó của EU dù có thể phải gánh chịu chi phí như giá cả tăng, thủ tục hành chính phức tạp hơn, thuế quan hoặc biện pháp trả đũa từ Trung Quốc, trong khi 37% phản đối. 67% kêu gọi châu Âu xây dựng chính sách kinh tế đối ngoại chung đối với Trung Quốc, và 60% ủng hộ việc giảm mức độ phụ thuộc chiến lược.

Volker Treier (Volker Treier), Trưởng phòng Ngoại thương của Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Đức (DIHK), nói rằng "các doanh nghiệp muốn cạnh tranh công bằng, chứ không muốn bị cô lập". Bình luận này cho thấy quan điểm cần đối phó với các hành vi bóp méo cạnh tranh, nhưng không nên dùng các biện pháp mang tính dàn trải khiến gánh nặng của doanh nghiệp tăng thêm.

Định hướng chính sách của chính phủ Đức cũng nghiêng về việc giảm thiểu rủi ro (de-risking) hơn là cắt đứt hoàn toàn quan hệ với Trung Quốc. Thủ tướng Đức Friedrich Merz (Friedrich Merz), trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 2, tuyên bố mong muốn thương mại cởi mở và công bằng, đồng thời nêu vấn đề trợ cấp gây bóp méo thị trường, mất cân bằng thương mại và kiểm soát xuất khẩu.

Ông Merz cũng cho biết cần giảm rủi ro phụ thuộc lẫn nhau trong chuỗi cung ứng và các ngành công nghiệp then chốt. Phát biểu này được hiểu là cách tiếp cận nhằm giảm mức độ phụ thuộc vào một số ngành và chuỗi cung ứng nhất định, thay vì cắt đứt hoàn toàn giao thương với Trung Quốc.

Trên thực tế, động thái của các doanh nghiệp cho thấy khoảng cách với xu hướng "rời khỏi Trung Quốc" toàn diện. Đầu tư của doanh nghiệp Đức vào Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026 tăng 5,6 tỷ euro so với cùng kỳ năm trước, trong khi đầu tư vào Mỹ cùng giai đoạn chỉ đạt khoảng 4,3 tỷ euro, giảm gần 2/3.

Số liệu này chỉ cho thấy thực tế đầu tư của doanh nghiệp Đức vào Trung Quốc đang tăng lên, chứ không khẳng định mục đích đầu tư. Viện Kinh tế Đức (IW) đã phân tích dữ liệu của Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) để đưa ra xu hướng đầu tư này.

Trong ngành ô tô, điểm gây tranh cãi là việc thuế quan hiện hành của EU chỉ áp dụng cho xe điện chạy pin mà không áp dụng cho xe hybrid. Việc chính phủ Đức đưa xe hybrid vào diện thảo luận riêng cũng liên quan đến vấn đề điều kiện cạnh tranh với các doanh nghiệp Trung Quốc.

Juergen Matthes (Juergen Matthes), nhà nghiên cứu tại Viện Kinh tế Đức (IW), giải thích rằng doanh nghiệp Đức vừa xem Trung Quốc là thị trường tiêu thụ quan trọng, vừa tiếp tục đầu tư để nâng cao năng lực cạnh tranh tại chỗ. Ông cho rằng trợ cấp của Trung Quốc và việc đồng nhân dân tệ bị định giá thấp đang giúp hạ chi phí sản xuất, đồng thời kêu gọi EU áp dụng thuế chống trợ cấp.

Vấn đề này không liên quan trực tiếp đến chính sách tài sản số hay blockchain.

Trong bối cảnh Mỹ tiếp tục thảo luận về thuế quan đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, việc rà soát thuế quan nhắm vào hàng hóa Trung Quốc vẫn tiếp diễn, cho thấy diễn biến lần này của Đức cũng có thể được nhìn nhận trong dòng chảy chính sách an ninh kinh tế của châu Âu. Chính phủ Đức dự kiến sẽ công bố nội dung đối phó, bao gồm cả vấn đề xe hybrid nhập khẩu từ Trung Quốc, sau khi EU đạt được đồng thuận nội bộ.