Ấn Độ đề xuất kết nối CBDC khối BRICS, không phải tiền tệ chung

Ngân hàng trung ương Ấn Độ đã đề xuất kết nối các đồng tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) của các nước thành viên khối BRICS nhằm đơn giản hóa thanh toán thương mại và du lịch. Đây chưa phải là giai đoạn chính thức phát hành đồng tiền chung hay xây dựng mạng lưới thanh toán tích hợp.

Reuters đưa tin ngày 19 tháng 1 rằng Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (Reserve Bank of India, RBI) đã khuyến nghị chính phủ đưa phương án kết nối CBDC giữa các nước thành viên vào chương trình nghị sự hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026. Đề xuất này cũng nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD.

Sáng kiến này khác với việc tạo ra một "đồng tiền BRICS" mới. Đây gần như là cách kết nối các CBDC hiện có do từng nước phát hành, bao gồm △đồng rupee kỹ thuật số △đồng nhân dân tệ kỹ thuật số △đồng rúp kỹ thuật số △đồng Drex của Brazil, trong khi vẫn giữ nguyên đồng tiền riêng của mỗi quốc gia và chỉ liên kết đường dẫn thanh toán.

CBDC là hình thức tiền pháp định dạng kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành. Để kết nối các CBDC khác nhau, hệ thống của từng nước cần có khả năng vận hành tương thích về thông điệp thanh toán, cách phê duyệt giao dịch và quy trình đổi ngoại tệ.

Các cuộc thảo luận chính thức trong khối BRICS hiện vẫn ở mức nguyên tắc. Tuyên bố tại hội nghị thượng đỉnh Rio de Janeiro năm 2025 cho biết khối sẽ tiếp tục xem xét phương án nâng cao khả năng tương thích giữa các hệ thống thanh toán của các nước thành viên, giúp thanh toán xuyên biên giới nhanh hơn, rẻ hơn và minh bạch hơn.

Tuy nhiên, tuyên bố này chưa nêu lộ trình kết nối CBDC hay kế hoạch xây dựng mạng lưới chung. Công nghệ cụ thể và phạm vi các nước tham gia trong đề xuất của Ấn Độ cũng chưa được xác định.

Cơ quan ngoại giao Ấn Độ cho biết nước này sẽ tổ chức Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại New Delhi từ ngày 12 đến 13 tháng 9. Hội nghị dự kiến sẽ bàn về các chương trình nghị sự chung, bao gồm hợp tác kinh tế và tài chính.

Chưa có thông báo nào xác nhận phương án kết nối CBDC đã chính thức được đưa vào chương trình nghị sự của hội nghị thượng đỉnh. Tuy nhiên, điểm cần theo dõi là liệu hội nghị lần này có đưa ra được ngôn ngữ cụ thể về tiêu chuẩn kỹ thuật chung và hợp tác thanh toán xuyên biên giới hay không.

Trong quá trình triển khai, việc điều chỉnh thể chế có thể là thách thức lớn hơn cả công nghệ. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (Bank for International Settlements, BIS) phân tích rằng để thực hiện thanh toán xuyên biên giới bằng CBDC, cần xác định cách kết nối hệ thống giữa các nước, quyền truy cập của các tổ chức tài chính nước ngoài, cũng như trách nhiệm pháp lý và cơ chế giám sát.

Sự khác biệt về quy định giữa các nước cũng là rào cản. Cần đạt được thỏa thuận về nghĩa vụ chống rửa tiền, quy tắc chuyển dữ liệu, chủ thể chịu trách nhiệm khi xảy ra lỗi giao dịch, cũng như cách quản lý tỷ giá và thanh khoản giữa các đồng tiền.

Bất đồng chính trị nội bộ khối BRICS cũng được xem là một biến số. Hội nghị ngoại trưởng BRICS tháng 5 đã không thể ra tuyên bố chung do khác biệt quan điểm về vấn đề Trung Đông.

Căng thẳng biên giới và an ninh giữa Ấn Độ và Trung Quốc, cùng các vấn đề khu vực giữa Iran và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), cũng được nhắc đến như những yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc phối hợp hợp tác tài chính. Để kết nối hệ thống thanh toán, ngoài đồng thuận kỹ thuật, các nước thành viên còn cần có sự tin cậy chính sách lẫn nhau.

Áp lực thương mại từ Mỹ cũng là biến số bên ngoài. Tổng thống Trump từng cảnh báo vào năm 2024 rằng nếu các nước BRICS tạo ra đồng tiền thay thế USD hoặc ủng hộ một đồng tiền khác, Mỹ có thể áp thuế quan 100%. Năm 2025, ông cũng tuyên bố sẽ áp thêm thuế quan đối với các nước hưởng ứng chính sách chống Mỹ của BRICS.

Cuộc thảo luận lần này khác với việc phát hành tiền mã hóa hay kế hoạch công nhận Bitcoin(BTC) làm phương tiện thanh toán chính thức. Tuy nhiên, nếu tiền kỹ thuật số do nhà nước dẫn dắt và hạ tầng thanh toán xuyên biên giới được mở rộng, điều này có thể gián tiếp ảnh hưởng đến các cuộc thảo luận xoay quanh vai trò thanh toán quốc tế của tài sản số tư nhân và stablecoin.

Điều này cũng liên quan đến phân tích cho rằng thảo luận phi USD hóa của BRICS từ trước đến nay tập trung vào xây dựng mạng lưới thanh toán xuyên biên giới hơn là đồng tiền chung. Trọng tâm của các cuộc thảo luận trước đây không phải là ra mắt một đồng tiền duy nhất, mà là thanh toán bằng đồng tiền nội địa và kết nối hạ tầng thanh toán của từng nước.

Sáng kiến lần này vẫn đang ở giai đoạn đầu, chỉ mới đưa ra chương trình nghị sự hợp tác chứ chưa phải chính sách được xác định. Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 dự kiến diễn ra từ ngày 12 đến 13 tháng 9 tại New Delhi.