Công suất lọc dầu giảm 5 triệu thùng, nhu cầu diesel mùa đông tăng

Công suất lọc dầu thô toàn cầu giảm khoảng 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm ngoái, trùng với thời điểm nhu cầu dầu diesel mùa đông tăng cao, khiến giới chuyên gia cảnh báo thị trường dầu diesel có thể tiếp tục căng thẳng. Tuy nhiên, chưa có dấu hiệu gián đoạn nguồn cung trên toàn cầu hay thiếu hụt sản lượng tại khu vực cụ thể nào được xác nhận.

Russell Hardy (Russell Hardy), Giám đốc điều hành Vitol, phát biểu tại Hội nghị Dầu khí châu Á - Thái Bình Dương (Asia Pacific Petroleum Conference, APPEC) tổ chức ở Singapore ngày 8 rằng “thị trường nhiên liệu toàn cầu đang rất căng thẳng và thiếu linh hoạt”. Ông giải thích năng lực vận hành của các nhà máy lọc dầu không còn dư dả, khiến nhiều quốc gia phải liên tục sử dụng kho dự trữ dầu.

Shaikh Khaled Ahmad Al Sabah (Shaikh Khaled Ahmad Al Sabah), Giám đốc điều hành phụ trách tiếp thị quốc tế của Tập đoàn Dầu khí Kuwait (Kuwait Petroleum Corporation, KPC), cũng phát biểu tại sự kiện rằng nếu hệ thống lọc dầu toàn cầu duy trì được công suất hiện tại đến cuối năm nay thì “đó đã là một thành tựu”, đồng thời cảnh báo mùa đông tại Tây Bắc Âu có thể rất khó khăn. Điều này cho thấy tình trạng vận hành nhà máy lọc dầu và nhu cầu mùa đông có thể cùng lúc gây áp lực lên thị trường.

◇ Công suất lọc dầu và xuất khẩu dầu diesel giảm

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (International Energy Agency, IEA) cho biết trong báo cáo thị trường dầu mỏ tháng 8 rằng công suất lọc dầu thô toàn cầu tháng 7 năm 2026 đạt 80,9 triệu thùng/ngày, giảm khoảng 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước. Con số này phản ánh năng lực vận hành của các nhà máy lọc dầu đã thấp hơn so với năm ngoái.

Xuất khẩu dầu diesel từ Nga, Trung Đông và châu Á cũng giảm 1,3 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 20% tổng khối lượng giao dịch dầu diesel đường biển toàn cầu. IEA phân tích rằng nguồn cung sản phẩm lọc dầu từ Trung Đông giảm cùng với tồn kho cạn dần đã đẩy biên lợi nhuận lọc dầu (crack margin) của dầu diesel, nhiên liệu máy bay và xăng tăng lên.

Tuy vậy, IEA cũng đưa ra khả năng thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể quay lại trạng thái dư cung vào cuối năm nay. Theo phân tích này, việc căng thẳng thị trường dầu diesel có kéo dài hay không sẽ phụ thuộc vào tình trạng vận hành nhà máy lọc dầu và dòng chảy xuất khẩu.

◇ Hạn chế xuất khẩu của Nga và biến số Trung Đông

Chính phủ Nga ngày 30 tháng 7 thông báo tạm thời hạn chế xuất khẩu xăng, dầu diesel, nhiên liệu tàu biển và gasoil từ ngày 1 tháng 8 đến ngày 31 tháng 1 năm 2027. Tuy nhiên, từ ngày 1 tháng 9, các nhà sản xuất trực tiếp trong nước được áp dụng ngoại lệ khi xuất khẩu dầu diesel và một số sản phẩm khác.

Do đó, khó có thể nói lệnh hạn chế xuất khẩu dầu diesel của Nga là cấm toàn diện. Tác động thực tế đối với nguồn cung sẽ tùy thuộc vào cách áp dụng đối tượng bị hạn chế và khối lượng được miễn trừ.

Tại Trung Đông, thiệt hại tại các cơ sở lọc dầu và lượng nhiên liệu lưu thông qua eo biển Hormuz giảm được nhắc đến như những yếu tố gây áp lực nguồn cung. Tuy nhiên, một số số liệu về khối lượng sản phẩm lọc dầu đi qua eo biển Hormuz chưa được xác minh độc lập gần đây nên khó dùng làm căn cứ đánh giá thị trường.

Chương trình chính thức của APPEC có các phiên thảo luận về công suất lọc dầu, biên lợi nhuận sản phẩm cũng như thị trường dầu diesel và nhiên liệu máy bay. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa toàn bộ người tham dự sự kiện đồng thuận với dự báo thiếu hụt dầu diesel.

◇ Biên lợi nhuận dầu diesel tại châu Âu và liên hệ trong nước

S&P Global ngày 8 tháng 9 công bố biên lợi nhuận dầu diesel (diesel crack) tại khu vực Amsterdam - Rotterdam - Antwerp của châu Âu tăng lên 98 USD/thùng (khoảng 131.516 won Hàn Quốc) vào ngày 1 tháng 9, trước khi giảm xuống 95,30 USD/thùng (khoảng 127.893 won Hàn Quốc) vào ngày 2 tháng 9. Biên lợi nhuận dầu diesel là chênh lệch giữa giá dầu thô và giá dầu diesel, cho thấy mức lợi nhuận các nhà máy lọc dầu thu được khi sản xuất dầu diesel.

Việc biên lợi nhuận lọc dầu tại châu Âu tăng có thể được xem là tín hiệu cho thấy nguồn cung sản phẩm lọc dầu đang thắt chặt, nhưng điều này không trực tiếp đồng nghĩa với việc nguồn cung dầu diesel trong nước gặp gián đoạn hay giá bán lẻ biến động. Trước đó, TokenPost từng đưa tin về áp lực gia tăng đối với dầu diesel tinh chế, nhưng trong dữ liệu lần này cũng chưa có xác nhận riêng về tác động trực tiếp đến thị trường Hàn Quốc.

Thị trường sản phẩm lọc dầu không chỉ vận động theo khối lượng cung ứng dầu thô mà còn phụ thuộc vào tỷ lệ vận hành, lịch bảo trì nhà máy lọc dầu và dòng chảy xuất khẩu theo từng loại sản phẩm. Ngay cả khi xử lý cùng một loại dầu thô, tỷ trọng sản xuất dầu diesel, nhiên liệu máy bay, xăng cùng mức tồn kho theo khu vực khác nhau cũng có thể khiến biên lợi nhuận lọc dầu và áp lực nguồn cung thay đổi.

Những biến số thị trường sẽ tiếp tục được theo dõi trong thời gian tới gồm nhu cầu mùa đông tại Tây Bắc Âu, lịch bảo trì các nhà máy lọc dầu tại Mỹ, phạm vi áp dụng thực tế của lệnh hạn chế xuất khẩu Nga và khả năng phục hồi vận chuyển sản phẩm lọc dầu từ Trung Đông. Tác động trực tiếp đến nguồn cung và giá cả tại thị trường Hàn Quốc vẫn cần được xác nhận thêm.