Netanyahu tái khẳng định chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, giá dầu giảm hơn 5% trong một ngày

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tái khẳng định lập trường không cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Đàm phán mở lại eo biển Hormuz và khoảng trống trong công tác kiểm chứng của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) diễn ra cùng lúc, khiến thị trường dầu mỏ và Bitcoin (BTC) tiếp tục chịu áp lực từ bất định địa chính trị.

Trong bài phát biểu ngày 5 tháng 7, ông Netanyahu nói: "Cho dù có đạt được thỏa thuận hay không, chúng tôi sẽ không cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân." Văn bản phát biểu do Bộ Ngoại giao Israel công bố cũng ghi nhận phát ngôn tương tự.

Theo Ynet ngày 4, ông Netanyahu tuyên bố trong phát biểu liên quan đến lệnh ngừng bắn rằng "vật liệu làm giàu sẽ rời khỏi Iran, thông qua một thỏa thuận hoặc thông qua giao tranh nối lại." Phát ngôn này để ngỏ cả hai lựa chọn: giải pháp ngoại giao lẫn hành động quân sự.

Giới quan sát cho rằng phát biểu lần này mang tính tái khẳng định lập trường răn đe Iran vốn có của Israel, hơn là một chính sách mới. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng từng đề cập đồng thời quyền kiểm soát eo biển Hormuz và yêu cầu phi hạt nhân hóa Iran.

Tuyên bố chung của Hội đồng Thống đốc IAEA hồi tháng 6, được chính phủ Anh công bố, chỉ ra rằng trong khoảng một năm qua, Iran đã hạn chế việc kiểm chứng thực địa tại các cơ sở có nguy cơ phổ biến hạt nhân cao như Fordow, Natanz và Isfahan. IAEA cho biết cơ quan này không thể xác minh được khoảng 440kg uranium làm giàu cao cùng lượng vật liệu hạt nhân hiện có của Iran.

Công tác kiểm chứng của IAEA nhằm xác nhận vật liệu hạt nhân đã khai báo và các cơ sở liên quan chỉ được sử dụng cho mục đích hòa bình. Khi quyền tiếp cận thực địa bị hạn chế, cộng đồng quốc tế khó xác minh được quy mô và tình trạng vật liệu hạt nhân mà Iran đang nắm giữ.

Đàm phán mở lại eo biển Hormuz cũng đang được xúc tiến. Hãng tin AP dẫn lời Tổng thống Trump ngày 4 cho biết thỏa thuận "có thể đạt được vào ngày mai hoặc ngày kia."

Eo biển Hormuz là tuyến vận tải biển huyết mạch nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman. AP cho biết trước chiến tranh, khoảng một phần năm lượng dầu thô và khí tự nhiên toàn cầu được vận chuyển qua eo biển này, nhưng khối lượng vận chuyển đã giảm mạnh kể từ đó.

Thị trường dầu mỏ đã phản ánh kỳ vọng đàm phán. MarketWatch đưa tin hợp đồng dầu Brent kỳ hạn tháng 10 giảm 5,3%, đóng cửa ở mức 79,36 USD/thùng, trong khi dầu WTI kỳ hạn tháng 9 giảm 5,7%, còn 75,77 USD/thùng.

TokenPost trước đó cũng đưa tin giá dầu thế giới giảm khoảng 5% sau khi xuất hiện tín hiệu đàm phán với Iran. Việc eo biển Hormuz có trở lại vận hành bình thường hay không được xem là điều kiện then chốt quyết định lo ngại về nguồn cung năng lượng.

Theo Barron's ngày 5, giá Bitcoin giảm trong bối cảnh bất định về chiến sự Iran và đàm phán Mỹ - Iran vẫn tiếp diễn. Nhà phân tích Naeem Aslam của Zaye Capital Markets nhận định nếu đàm phán thất bại, giao tranh quân sự tái diễn hoặc xuất khẩu năng lượng bị gián đoạn, tâm lý né tránh rủi ro trên thị trường có thể gia tăng.

Trên nền tảng dự đoán Polymarket, xác suất Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hạt nhân cuối cùng trước ngày 30 tháng 9 được định giá ở mức 16%, còn trước ngày 31 tháng 12 là 33%. Đây là mức giá phản ánh nhận định của người tham gia thị trường, không đảm bảo cho kết quả ngoại giao thực tế.