Tranh cãi đạo luật CLARITY: thưởng stablecoin, quy định DeFi đối đầu

Đạo luật CLARITY (CLARITY Act) — dự luật cấu trúc thị trường tiền mã hóa của Mỹ — đang vướng vào tranh cãi câu chữ xoay quanh thưởng stablecoin, quy định tài chính phi tập trung (DeFi) và ranh giới quản lý giữa chứng khoán với hàng hóa. Sau khi Hội đồng biên tập Wall Street Journal (WSJ) chỉ ra những kẽ hở của dự luật, giới doanh nghiệp và các nhân vật chính sách đã lên tiếng phản bác dựa trên chính văn bản luật.

Trong bài xã luận “Clarity for Crypto, Sort Of”, Hội đồng biên tập WSJ cho rằng dự luật đang trình lên Thượng viện cần được sửa đổi để giảm rủi ro cho hệ thống tài chính. Bài viết chỉ ra rằng các tổ chức phát hành stablecoin có thể lách quy định cấm trả lãi thông qua cơ chế thưởng của sàn giao dịch, trong khi các mạng lưới DeFi có thể né tránh quy định chống rửa tiền (AML) và xác minh danh tính khách hàng (KYC).

Trọng tâm của tranh cãi là bản sửa đổi được Thượng viện công bố ngày 22 tháng 7. Thượng nghị sĩ Mỹ Cynthia Lummis (Cynthia Lummis) cho biết trong thông cáo báo chí rằng văn bản luật mới đã hợp nhất kết quả làm việc của Ủy ban Ngân hàng và Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện. Bà Lummis nói: “Đây là một bước tiến nữa để nước Mỹ dẫn đầu lĩnh vực tài sản kỹ thuật số” — phát biểu cho thấy phía ủng hộ xem bản sửa đổi là bước hoàn thiện khung pháp lý chứ không phải điểm dừng cuối cùng.

Dự luật mang tên gọi rút gọn là Đạo luật Minh bạch Thị trường Tài sản Kỹ thuật số (Digital Asset Market Clarity Act). Cốt lõi của luật là cơ chế phân chia quyền quản lý tài sản kỹ thuật số giữa Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC). Ngay cả sau khi các cuộc thảo luận về đạo luật CLARITY tại Quốc hội Mỹ bị trì hoãn, bất đồng xoay quanh các điều khoản đạo đức và cấu trúc thị trường vẫn chưa chấm dứt.

Tranh cãi về thưởng stablecoin tập trung ở Điều 10404 của dự luật. Bản sửa đổi của Thượng viện xếp các nhà cung cấp dịch vụ tài sản kỹ thuật số và công ty liên kết vào nhóm “bên chịu điều chỉnh” (covered party), đồng thời cấm chi trả trực tiếp hoặc gián tiếp khoản thưởng cho khách hàng Mỹ nếu khoản thưởng đó tương đương về mặt kinh tế và chức năng với lãi suất hay lợi tức của tiền gửi ngân hàng có lãi. Tuy nhiên, các khoản thưởng dựa trên hoạt động hoặc giao dịch thực tế được loại trừ khỏi lệnh cấm này. Nếu vi phạm, Bộ Tài chính Mỹ có thể áp mức phạt dân sự tối đa 5 triệu USD (khoảng 69 tỷ won) cho mỗi trường hợp.

Quy định về DeFi cũng không đơn giản chỉ là có được miễn trừ hay không. Dự luật định nghĩa giao thức giao dịch tài chính phi tập trung là hệ thống sổ cái phân tán, nơi giao dịch diễn ra theo các quy tắc tự động được thiết lập trước và không phụ thuộc vào bên thứ ba ngoài người dùng để lưu ký hay kiểm soát tài sản. Ngược lại, nếu một cá nhân cụ thể hoặc một nhóm cùng kiểm soát nắm quyền kiểm soát hoặc có khả năng thay đổi đáng kể chức năng, vận hành và quy tắc đồng thuận, giao thức đó sẽ bị xếp vào nhóm “giao thức giao dịch tài chính phi tập trung không đạt chuẩn”.

Tranh cãi về tính chất pháp lý của token cũng chưa có hồi kết. Dự luật quy định nguyên tắc token hóa chứng khoán được xem là chứng khoán đại diện cho chứng khoán cơ sở. Luật cũng nêu rõ một tài sản vốn là chứng khoán sẽ không mất tư cách chứng khoán chỉ vì được phát hành, ghi nhận hay chuyển giao bằng công nghệ sổ cái phân tán. Quy định này được hiểu là nhằm phân biệt rõ giữa bản thân token, hợp đồng đầu tư và chứng khoán hiện hữu đã được token hóa.

Phía phản đối cho rằng các điều khoản về đạo đức công vụ và bảo vệ người tiêu dùng vẫn chưa đầy đủ. Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (Elizabeth Warren), thành viên cấp cao đảng Dân chủ tại Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ, tuyên bố ngày 22 tháng 7 rằng bản sửa đổi của đảng Cộng hòa không ngăn được nguồn thu từ tiền mã hóa của Tổng thống Trump, đồng thời không bảo vệ đầy đủ nhà đầu tư, hệ thống tài chính lẫn an ninh quốc gia. Phát biểu này cho thấy phe phản đối xem các lỗ hổng trong dự luật gắn trực tiếp với lợi ích cá nhân của Tổng thống Trump, chứ không chỉ là vấn đề kỹ thuật lập pháp.

Văn phòng Thượng nghị sĩ Ruben Gallego (Ruben Gallego) cũng ra tuyên bố chung cùng ngày, cho rằng cần siết chặt hơn các điều khoản về △đạo đức công vụ △bảo vệ người tiêu dùng △tài chính bất hợp pháp △xung đột lợi ích △uy tín thị trường. Đây là diễn biến tiếp theo trong cuộc đối đầu giữa hai đảng liên quan đến điều khoản đạo đức trong đạo luật CLARITY vốn đã kéo dài từ trước.

Tác động của đạo luật CLARITY đối với thị trường tiền mã hóa Mỹ sẽ phụ thuộc vào phạm vi cuối cùng của quy định thưởng stablecoin, trách nhiệm của các bên vận hành DeFi, ranh giới quản lý giữa SEC và CFTC trong văn bản chính thức, cũng như kết quả xử lý tại Thượng viện.