Hợp đồng vĩnh viễn mở sang cổ phiếu, dầu; rủi ro thanh lý còn là biến số

Hợp đồng vĩnh viễn, sản phẩm đã phổ biến trong thị trường tiền mã hóa, đang được phân tích là mở rộng từ Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH) sang cổ phiếu, hàng hóa và sản phẩm tiếp cận cổ phần doanh nghiệp chưa niêm yết. Xu hướng này phản ánh cách giao dịch 24/7, đòn bẩy và cơ chế thanh lý nhanh của tiền mã hóa đang dịch chuyển sang tài sản truyền thống.

Matthew Fisher (Matthew Fisher), Giám đốc điều hành Katana Network, viết trong một bài bình luận trên CoinDesk rằng "hợp đồng vĩnh viễn không còn chỉ là cách giao dịch tiền mã hóa, mà đang trở thành cách giao dịch mọi loại tài sản". Ông gọi xu hướng này là "perpification", tức quá trình biến nhiều tài sản thành dạng giao dịch giống hợp đồng vĩnh viễn.

Hợp đồng vĩnh viễn là một dạng phái sinh không có ngày đáo hạn. Khác với hợp đồng tương lai thông thường, sản phẩm này không được tất toán vào một ngày cố định. Lãi lỗ tiếp tục được phản ánh theo tỷ lệ funding và điều kiện ký quỹ trong thời gian nhà đầu tư giữ vị thế. Sản phẩm phát triển từ các sàn tiền mã hóa này có đặc điểm là giao dịch 24/7, dùng đòn bẩy và có cơ chế thanh lý nhanh.

Fisher cho rằng mô hình đó đang vượt ra ngoài phạm vi tiền mã hóa. Bài viết nêu các ví dụ gồm cổ phiếu, doanh nghiệp khó tiếp cận từ thị trường nước ngoài, hàng hóa và sản phẩm tiếp cận cổ phần trước IPO. Các tài sản được nhắc đến gồm cổ phiếu nước ngoài liên quan chuỗi cung ứng chip trí tuệ nhân tạo(AI) như SK Hynix, hàng hóa như vàng, bạc, dầu thô và sản phẩm liên quan SpaceX. Tuy nhiên, một số quy mô giao dịch và ví dụ về giá chỉ dựa trên bài bình luận của CoinDesk, chưa được đối chiếu bằng công bố chính thức riêng hoặc dữ liệu gốc từ sàn giao dịch.

Dầu thô được nêu như một ví dụ cho cả ưu điểm và rủi ro của giao dịch 24/7. Thị trường hàng hóa truyền thống thường đóng cửa vào cuối tuần và ban đêm, trong khi sản phẩm dạng hợp đồng vĩnh viễn có thể tiếp tục phát hiện giá ngay cả khi thị trường cơ sở đã đóng. Ngược lại, việc thị trường không nghỉ cũng có nghĩa nhà đầu tư có ít thời gian hơn để kiểm soát thua lỗ.

Xu hướng này đã xuất hiện ở một số hạ tầng giao dịch. TokenPost từng đưa tin Coinbase(COIN) dự kiến hỗ trợ giao dịch hợp đồng vĩnh viễn dầu Brent và dầu WTI sau 18:00 ngày 3 tháng 8 theo giờ Hàn Quốc. Coinbase thông báo sẽ mở thị trường cho các hợp đồng BRENTOIL-PERP và WTIOIL-PERP. Điều kiện giao dịch thực tế và tác động thị trường vẫn cần được xác minh thêm.

Thị trường on-chain cũng ghi nhận thay đổi tương tự. TokenPost từng đưa tin trên Hyperliquid(HYPE), trong tổng khối lượng giao dịch tuần từ ngày 13 đến 19 tháng 7 là 48,2 tỷ USD (khoảng 67.500 tỷ won), có 25,1 tỷ USD (khoảng 35.100 tỷ won), tương đương 52%, đến từ sản phẩm tài sản thực được token hóa(RWA). Đây là cơ sở để xuất hiện nhận định rằng đối tượng giao dịch của hợp đồng vĩnh viễn đang mở rộng từ bản thân tiền mã hóa sang sản phẩm dựa trên tài sản truyền thống.

Yếu tố pháp lý vẫn là biến số lớn. Fisher cho biết các hạ tầng giao dịch truyền thống và tiền mã hóa như Kalshi, Coinbase, Robinhood(HOOD) và Sàn giao dịch hàng hóa Chicago(CME) đang mở rộng hợp đồng vĩnh viễn hoặc sản phẩm có cấu trúc tương tự. Bài viết cũng nêu rằng Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ(CFTC) đang xem xét các vấn đề liên quan hợp đồng vĩnh viễn dựa trên dầu thô, gồm giá tham chiếu, thanh khoản, giới hạn vị thế và bảo vệ khách hàng.

Trọng tâm không chỉ nằm ở việc mở rộng sản phẩm, mà còn ở mức độ tập trung đòn bẩy. Hợp đồng vĩnh viễn gộp hai yếu tố vào một sản phẩm: giao dịch tài sản nào và vay bao nhiêu để giao dịch. Với nhà đầu tư có kinh nghiệm, đây có thể là công cụ cải thiện hiệu quả sử dụng vốn. Với nhà đầu tư mới, đây lại là sản phẩm rủi ro cao khi biến động giá và thanh lý bắt buộc có thể xảy ra đồng thời.

Fisher viết rằng "rủi ro không nằm ở bản thân sản phẩm, mà xuất hiện khi sản phẩm được thiết kế cho chuyên gia lại được cung cấp đại trà cho nhà đầu tư mới". Ông cho rằng những sàn giao dịch quan trọng trong tương lai sẽ không chỉ là nơi nâng đòn bẩy, mà là nơi xem giới hạn đòn bẩy, thiết kế thanh lý và đào tạo người dùng như chức năng cốt lõi của sản phẩm.

Với nhà đầu tư Hàn Quốc, cuộc thảo luận này không phải vấn đề xa vời. Trong nước, khả năng tiếp cận giao dịch tài sản số giao ngay khá cao, nhưng giao dịch phái sinh và tiếp xúc đòn bẩy qua sàn nước ngoài vẫn gây tranh luận về khía cạnh quản lý và cơ chế bảo vệ. Nếu hợp đồng vĩnh viễn mở rộng sang cổ phiếu, hàng hóa và sản phẩm token hóa tài sản thực, các vấn đề về loại tài sản giao dịch, khung pháp lý, thẩm quyền của sàn và quy tắc thanh lý cũng có thể trở thành tâm điểm.

Nhận định "mọi thứ đều trở thành hợp đồng vĩnh viễn" chưa phải kết luận chắc chắn, mà là một giả thuyết về thay đổi cấu trúc thị trường. Dù vậy, điểm đáng chú ý là mô hình giao dịch đòn bẩy 24/7 do tiền mã hóa tạo ra đang dịch chuyển sang sản phẩm tài chính truyền thống. Việc xu hướng này mở rộng khả năng tiếp cận thị trường hay làm tăng rủi ro thanh lý sẽ phụ thuộc vào thiết kế sản phẩm và kết quả xem xét của cơ quan quản lý.