Mỹ đang mở rộng phạm vi cho phép giao dịch *từ* hợp đồng vĩnh viễn (perpetual futures) *từ* trong lĩnh vực phái sinh, nhưng tranh cãi về bản chất pháp lý của sản phẩm này lại đang chuyển thành rủi ro thuế cho nhà đầu tư. Tùy thuộc cách cơ quan quản lý phân loại, nhà đầu tư có thể đối mặt với khoản thuế phát sinh ngoài dự tính.
Theo Bloomberg đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Terry Duffy, CEO của Sàn giao dịch hàng hóa Chicago(CME), cảnh báo rằng “đang tồn tại một ‘hệ quả’ mà không ai nói tới” và “nhà đầu tư Mỹ hiện ở trong một vùng xám về thuế”. Phát biểu này được ông đưa ra trong bối cảnh Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ(CFTC) đã chấp thuận *từ* hợp đồng vĩnh viễn *từ*, trong khi CME tiếp tục có những động thái pháp lý liên quan đến sản phẩm này.
Nút thắt của tranh cãi nằm ở *từ* câu hỏi: “hợp đồng vĩnh viễn là hợp đồng tương lai hay hoán đổi (swap)?” *từ* Nếu bị xếp vào “hợp đồng tương lai”, chúng sẽ chịu cơ chế thuế ưu đãi theo điều 1256 của Bộ luật Thuế Mỹ, với 60% lợi nhuận được tính như lãi vốn dài hạn và 40% như lãi vốn ngắn hạn. Ngược lại, nếu bị phân loại là “hoán đổi”, khoản lãi nhiều khả năng bị đánh thuế theo khung thuế thu nhập thông thường, vốn thường cao hơn. Do đó, chỉ một thay đổi trong cách diễn giải pháp lý cũng đủ để làm chênh lệch đáng kể gánh nặng thuế của nhà đầu tư.
Hợp đồng vĩnh viễn là dạng phái sinh không có ngày đáo hạn, song song với cơ chế “phí funding” được thanh toán định kỳ giữa các bên để giữ giá hợp đồng sát với giá tài sản cơ sở, thường là *từ* Bitcoin(BTC) *từ* hoặc các tiền mã hóa khác. Duffy lập luận rằng chính cấu trúc “thanh toán định kỳ giữa hai bên” này khiến sản phẩm giống với một hợp đồng hoán đổi theo luật Mỹ. Ông nhấn mạnh, “khi hai bên liên tục trao đổi dòng tiền theo chu kỳ, về mặt pháp lý điều đó rất gần với định nghĩa của swap”.
CFTC lại nhìn nhận đây là hợp đồng tương lai. Sự bất đồng này không chỉ là tranh luận khái niệm, mà kéo theo cách tính *từ* thuế *từ* hoàn toàn khác cho cùng một sản phẩm. Với nhiều nhà giao dịch tổ chức đang sử dụng hợp đồng vĩnh viễn để phòng hộ hoặc giao dịch quy mô lớn, sự thiếu thống nhất về phân loại có thể khiến chiến lược tối ưu thuế trở nên vô hiệu.
Rủi ro càng lớn khi Sở Thuế vụ Mỹ(IRS) đến nay vẫn chưa ban hành hướng dẫn cụ thể về *từ* cách đánh thuế hợp đồng vĩnh viễn *từ*. Một bộ phận nhà đầu tư đã chủ động kê khai theo diện hợp đồng tương lai thuộc điều 1256, dựa trên giả định đây là chuẩn mực an toàn. Duffy bày tỏ lo ngại: “Giả sử anh đã kê khai dưới dạng hợp đồng 1256 trong nhiều năm, nhưng sau này bị xếp lại thành swap. Khi đó, IRS có thể yêu cầu truy thu thêm bao nhiêu?”.
Đồng nghĩa, nếu sau này tòa án hoặc cơ quan quản lý thay đổi cách diễn giải, các tờ khai cũ không chỉ bị xem xét lại mà còn có nguy cơ kéo theo truy thu và phạt chậm nộp. Đối với các tổ chức niêm yết hoặc quỹ đầu tư lớn, điều này có thể tạo ra cú sốc đáng kể trên báo cáo tài chính, cũng như rủi ro danh tiếng.
Một số chuyên gia pháp lý cho rằng vấn đề không thể giải quyết chỉ bằng việc “dán nhãn” đơn giản. Luật sư thuế Rustin Diehl thuộc Allegis Law nhận định: “Về mặt cấu trúc, sản phẩm trông giống swap, nhưng về mặt chức năng kinh tế lại vận hành như hợp đồng tương lai. Khi đó, tiêu chí ‘hình thức’ hay ‘thực chất’ mới là điểm quyết định”. Bình luận: Cách tiếp cận “thực chất hơn hình thức” nếu được tòa án ưu tiên có thể làm suy yếu lập luận rằng cơ chế funding tự động đủ để biến mọi hợp đồng vĩnh viễn thành swap.
Luật sư Jason Gottlieb của Morrison Cohen cũng lưu ý rằng bản thân định nghĩa pháp lý của “swap” trong luật Mỹ vốn đã rất rộng, để có thể bao quát nhiều cấu trúc sản phẩm tài chính mới. Điều này tạo ra khoảng trống cho các cách hiểu khác nhau, đặc biệt trong bối cảnh thị trường phái sinh tiền mã hóa liên tục sinh ra sản phẩm mới như *từ* perpetual futures *từ*, option dạng mới hay hợp đồng tổng lợi nhuận (total return swap) dựa trên tiền mã hóa.
Bước ngoặt quan trọng là phán quyết “Loper Bright” của Tòa án Tối cao Mỹ năm 2024. Phán quyết này hạn chế việc tòa án phải “nhường” quyền diễn giải luật cho cơ quan quản lý hành pháp như CFTC hay IRS trong những trường hợp luật không rõ ràng. Theo các chuyên gia, điều đó đồng nghĩa trong tương lai, tòa án có nhiều không gian hơn để tự mình quyết định xem hợp đồng vĩnh viễn nên được nhìn nhận như hợp đồng tương lai hay swap, mà không bị ràng buộc mạnh bởi quan điểm hiện tại của CFTC.
Giới phân tích dự đoán vụ việc giữa CME và CFTC xung quanh *từ* hợp đồng vĩnh viễn *từ* nhiều khả năng sẽ kéo dài. Trước tiên, tòa án sẽ xem xét liệu CFTC đã có đủ phân tích, giải thích công khai và đánh giá tác động khi phê duyệt sản phẩm hay chưa. Ngay cả khi câu hỏi “tương lai hay swap” được giải quyết, bài toán *từ* thuế *từ* vẫn có thể rẽ nhánh riêng, bởi IRS không bắt buộc phải tuân theo cách phân loại của CFTC khi áp dụng luật thuế.
Sự bất định về pháp lý và thuế vụ này đặc biệt nhạy cảm đối với các nhà đầu tư tổ chức lớn. Duffy cảnh báo: “Hãy thử tưởng tượng một công ty niêm yết đang triển khai chương trình phòng hộ quy mô lớn thông qua hợp đồng vĩnh viễn. Nếu bất ngờ xuất hiện tranh cãi thuế và tên công ty bị nêu trên mặt báo, tác động không chỉ là chi phí tài chính mà còn là cú đòn truyền thông”.
Trong khi đó, thị trường *từ hợp đồng vĩnh viễn *từ tiếp tục tăng trưởng nhanh, đặc biệt trên các sàn giao dịch tài sản số lớn ngoài Mỹ, nơi perpetual futures chiếm tỷ trọng lớn trong khối lượng giao dịch Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) và nhiều altcoin. Tuy nhiên, khung định nghĩa pháp lý và hệ thống *từ thuế *từ tại Mỹ vẫn đang chạy sau thực tế thị trường. Bình luận: Sự chậm trễ trong điều chỉnh quy định đang tạo ra khoảng trống mà các bên tham gia buộc phải tự diễn giải, kéo theo rủi ro “hồi tố” nếu quy tắc chính thức được ban hành muộn nhưng áp dụng cho cả quá khứ.
Chừng nào CFTC, tòa án và IRS chưa đưa ra tiêu chuẩn thống nhất về *từ hợp đồng vĩnh viễn *từ, nhà đầu tư – đặc biệt là các tổ chức giao dịch khối lượng lớn – sẽ tiếp tục phải hoạt động trong môi trường thiếu chắc chắn. Điều này có thể khiến một bộ phận dòng vốn tổ chức do dự với các sản phẩm phái sinh tiền mã hóa, hoặc áp dụng cấu trúc pháp lý và thuế vụ phức tạp hơn để tự bảo vệ mình trước nguy cơ thay đổi luật chơi trong tương lai.
Bình luận 0