AAA lập hội đồng Web3, xử lý tranh chấp hợp đồng thông minh và giao dịch AI

Hiệp hội Trọng tài Mỹ (American Arbitration Association, AAA) đã ra mắt hội đồng trọng tài chuyên trách Web3 để xử lý tranh chấp liên quan đến hợp đồng thông minh, blockchain và tài sản số, trong đó có cả giao dịch tự chủ do trí tuệ nhân tạo (AI) thực hiện.

AAA cho biết ngày 29 (giờ địa phương) rằng Web3 Panel đã chính thức đi vào hoạt động. Hội đồng quy tụ các trọng tài viên có kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp lý, công nghệ, học thuật, tố tụng và tài sản số, nhằm giúp doanh nghiệp được chỉ định người hiểu bối cảnh kỹ thuật khi phát sinh tranh chấp về token, hợp đồng thông minh hoặc giao dịch dựa trên blockchain.

Phạm vi xử lý của hội đồng gồm △diễn giải hợp đồng △tranh chấp quản trị △quyền kiểm soát tài sản △sự cố an ninh mạng △giá trị chứng cứ của hồ sơ giao dịch △vấn đề thi hành phán quyết xuyên biên giới. Cách tiếp cận này cho thấy các tranh chấp phát sinh từ tổ chức phi tập trung và cấu trúc giao dịch tự động đang được đưa vào khuôn khổ trọng tài thương mại hiện có.

Động thái mới cụ thể hóa thông tin TokenPost từng ghi nhận rằng AAA chuẩn bị lập hội đồng trọng tài chuyên về tranh chấp hợp đồng thông minh, blockchain và tài sản số. Các lĩnh vực được xác định khi đó gồm hợp đồng thông minh, blockchain, tài sản số, token hóa, hệ thống phi tập trung và tranh chấp liên quan đến thương mại tác nhân.

Eric Dill (Eric Dill), Phó chủ tịch cấp cao kiêm người phụ trách quan hệ hội đồng của AAA, nói: “Tranh chấp Web3 là việc xử lý các vấn đề thương mại quen thuộc trong một môi trường có tính kỹ thuật rất cao”. Nhận định này cho thấy các vấn đề như vi phạm hợp đồng hoặc thanh toán vẫn tương tự thương mại truyền thống, nhưng yêu cầu hiểu biết kỹ thuật để ra phán quyết đã thay đổi.

Hội đồng ban đầu có sự tham gia của các luật sư từng xử lý tranh chấp tài sản số và công nghệ, cùng David Hoffman (David Hoffman), giáo sư Trường Luật Đại học Pennsylvania, và Rich Widmann (Rich Widmann), Giám đốc chiến lược Web3 toàn cầu của Google Cloud. Thành phần này nhấn mạnh nhu cầu kết hợp năng lực diễn giải pháp lý với hiểu biết về cấu trúc công nghệ.

Lĩnh vực được chú ý là thương mại tác nhân và giao dịch tự chủ. Thương mại tác nhân là mô hình trong đó phần mềm hoặc hệ thống AI ký kết và thực hiện hợp đồng với mức can thiệp tối thiểu của con người. Khi đó, các câu hỏi như ai là chủ thể thể hiện ý chí giao kết, trách nhiệm thuộc về ai khi xảy ra lỗi, và hiệu lực pháp lý của kết quả tự động sẽ trở thành điểm tranh chấp.

Tuy nhiên, việc ra mắt hội đồng Web3 không đồng nghĩa AAA có quyền giám sát ngành. Trọng tài chỉ được tiến hành khi các bên đã đồng ý giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thay vì tòa án. Nếu hợp đồng không có điều khoản trọng tài, hội đồng này không thể tự động can thiệp.

Động thái này cũng có ý nghĩa thực tiễn với các doanh nghiệp và dự án tại Việt Nam khi ký hợp đồng với sàn giao dịch nước ngoài, công ty hạ tầng hoặc đội ngũ phát triển ở nước ngoài. Khi xảy ra tranh chấp, các bên cần xác định trước thẩm quyền tòa án, luật áp dụng và tổ chức trọng tài. Do phán quyết trọng tài có cơ chế thi hành xuyên biên giới tương đối rõ ràng, điều khoản giải quyết tranh chấp trong hợp đồng có thể trở nên quan trọng hơn.

Việc AAA lập hội đồng Web3 được xem là dấu hiệu cho thấy blockchain và tài sản số đã vượt khỏi giai đoạn thử nghiệm để bước vào phạm vi hợp đồng thương mại. Trong khi tranh luận pháp lý vẫn tiếp diễn, thị trường giải quyết tranh chấp tư nhân đã bắt đầu xem tranh chấp tiền mã hóa như một nhóm riêng. Thời gian tới, khi các phán quyết thực tế được tích lũy, tiêu chuẩn trách nhiệm đối với hợp đồng thông minh và giao dịch tự chủ bằng AI dự kiến sẽ tiếp tục thu hút sự chú ý.