Ngân hàng Hồng Kông đạt 2,3/10 điểm sẵn sàng lượng tử, nhắm mốc tối đa năm 2030

Ngành ngân hàng Hồng Kông chỉ đạt 2,3 điểm trên thang 10 về mức độ sẵn sàng trước kỷ nguyên điện toán lượng tử, trong khi khoảng một nửa ngân hàng chưa văn bản hóa kế hoạch chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 27 (giờ địa phương), Cơ quan Tiền tệ Hồng Kông(HKMA) đã công bố sách trắng tại hội nghị FiNETech lần thứ 8, trình bày hiện trạng chuẩn bị của ngành ngân hàng trước rủi ro lượng tử. Tài liệu này bao gồm Chỉ số sẵn sàng lượng tử(Quantum Preparedness Index) do HKMA lần đầu xây dựng, dựa trên khảo sát các ngân hàng hồi đầu năm.

Chỉ số sẵn sàng lượng tử theo dõi năng lực chuẩn bị của ngân hàng qua bốn giai đoạn gồm △nhận thức △lập kế hoạch △thử nghiệm △sẵn sàng thực tế. Mức 2,3 điểm cho thấy phần lớn ngân hàng Hồng Kông mới dừng ở giai đoạn đầu là nhận thức. Nói cách khác, họ đã biết rủi ro tồn tại nhưng việc chuyển đổi hệ thống vẫn còn ở mức sơ khai.

Các số liệu chi tiết cũng phản ánh xu hướng này. Khoảng 68% ngân hàng tham gia khảo sát đã có nhận thức tối thiểu hoặc đã chuyển sang giai đoạn lập kế hoạch, thử nghiệm. Phần còn lại chưa bắt đầu xử lý rủi ro lượng tử. Khoảng một nửa chưa có kế hoạch bằng văn bản để chuyển sang mật mã hậu lượng tử(PQC), còn được gọi là mật mã kháng lượng tử.

Ở cấp hội đồng quản trị, chỉ khoảng một nửa ngân hàng đã thảo luận về chủ đề này. Số ngân hàng thực sự rà soát hoặc thử nghiệm công nghệ liên quan đến lượng tử chỉ chiếm một phần ba. Điều này cho thấy dù cơ quan quản lý đã đưa rủi ro lượng tử thành vấn đề cấp bách của hệ thống tài chính, việc triển khai nội bộ tại ngân hàng vẫn chưa tăng tốc.

Ngành tài chính coi điện toán lượng tử là vấn đề an ninh vì hạ tầng tài chính hiện đại phụ thuộc sâu vào công nghệ mã hóa. Đặc biệt, ngân hàng có thể đối mặt với kiểu tấn công Harvest Now, Decrypt Later, tức kẻ tấn công đánh cắp và lưu trữ dữ liệu đã mã hóa ở hiện tại, rồi giải mã trong tương lai khi phần cứng lượng tử đủ mạnh. Dự án Project Leap của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế(BIS) đã mô tả rủi ro này là mối đe dọa tức thời đối với hệ thống tài chính.

Blockchain cũng không nằm ngoài bài toán này. Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH) đều dựa vào mật mã khóa công khai. Hiện chưa có máy tính lượng tử quy mô lớn đủ khả năng phá vỡ bảo mật ngân hàng hoặc mạng blockchain trong thực tế. Tuy nhiên, một số ước tính cho rằng rủi ro có thể trở nên hiện hữu sớm nhất vào năm 2029.

HKMA đặt mục tiêu nâng Chỉ số sẵn sàng lượng tử lên mức tối đa 10 điểm vào năm 2030. Cơ quan này đang phối hợp với Trường Kinh doanh thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông(HKUST) để phát triển bộ công cụ mật mã hậu lượng tử. HKMA cũng dự kiến tổ chức các hội thảo nhằm nâng cao năng lực cho nhân sự ngân hàng và cải thiện crypto agility, tức khả năng thay thế nhanh phương thức mã hóa hiện có khi cần.

Mỹ cũng đang đi theo một lịch trình tương tự. Tổng thống Donald Trump gần đây đã ký hai sắc lệnh hành pháp. Một sắc lệnh đặt mục tiêu có được máy tính lượng tử đủ năng lực phục vụ nghiên cứu khoa học vào năm 2028. Sắc lệnh còn lại yêu cầu hệ thống của chính phủ liên bang chuyển sang mật mã hậu lượng tử trong giai đoạn 2030-2031.

Sách trắng lần này cho thấy biến số lớn không chỉ là thời điểm mối đe dọa lượng tử xuất hiện, mà còn là thời gian cần thiết để chuyển đổi. Việc thay thế hệ thống mật mã tại các định chế tài chính lớn thường kéo dài nhiều năm. Mức 2,3 điểm của Hồng Kông vì vậy không phải tín hiệu rằng rủi ro đã xảy ra, mà là lời cảnh báo rằng ngành ngân hàng khó có thể trì hoãn thêm. Trong thời gian tới, tốc độ chuyển đổi mật mã của lĩnh vực tài chính và thị trường tài sản số cũng sẽ tiếp tục được chú ý.