Ray Dalio cảnh báo: CBDC có thể trở thành công cụ kiểm soát tài chính toàn diện

Tỷ phú Ray Dalio cảnh báo: “CBDC sẽ trở thành công cụ kiểm soát của chính phủ”

Tỷ phú Mỹ Ray Dalio – nhà sáng lập kiêm cựu Giám đốc đầu tư cấp cao (Co-CIO) của quỹ phòng hộ Bridgewater Associates – vừa đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng về sự phát triển của “từ”tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC)“từ”. Theo ông, dù mang lại sự tiện lợi trong thanh toán, "từ"CBDC"từ" cũng có thể trở thành công cụ kiểm soát tài chính mạnh mẽ trong tay các chính phủ, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền riêng tư cá nhân và tự do tài chính.

Trong cuộc phỏng vấn trên chương trình của Tucker Carlson trên Fox News ngày 24 (giờ địa phương), Dalio nhận định: “từ”CBDC rồi sẽ xuất hiện“từ”. Chúng dễ dùng, không cần trung gian như ngân hàng truyền thống, nhưng đánh đổi lại là sự biến mất của đời sống riêng tư.”

Ông cho biết, “từ”CBDC"từ" có thể hoạt động tương tự quỹ thị trường tiền tệ, nhưng vì thường không trả lãi nên khó có thể bảo vệ giá trị nắm giữ trước lạm phát hoặc sự mất giá của đồng USD. Điều này có thể khiến người dùng mất khả năng duy trì quyền lực tài chính cá nhân.

Bình luận: Nhận định này phản ánh lo ngại phổ biến trong giới đầu tư về sự trao quyền quá mức cho các chính phủ trong kỷ nguyên kỹ thuật số, khi mỗi đồng tiền số do nhà nước phát hành đều có thể bị kiểm soát và theo dõi từng giao dịch.

Chính phủ có thể “nhúng tay” vào mọi hoạt động tài chính cá nhân

Dalio cảnh báo “từ”CBDC“từ” có thể bị biến thành loại “tiền lập trình” (programmable money), cho phép chính phủ trích thuế trực tiếp từ tài khoản người dân, kiểm soát hoạt động ngoại hối và thậm chí loại trừ người bất đồng chính kiến khỏi hệ thống tài chính kỹ thuật số.

“CBDC sẽ cung cấp cho chính phủ dữ liệu giao dịch theo thời gian thực. Dù có thể hạn chế các hoạt động bất hợp pháp như rửa tiền hay buôn lậu, nhưng đồng thời cũng trao cho chính phủ quyền kiểm soát chưa từng có với tài sản cá nhân” – Dalio nhấn mạnh.

Theo ông, điều này đặc biệt đáng lo trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, khi “từ”CBDC“từ” có thể biến thành công cụ trừng phạt hoặc ‘bắt làm con tin’ tài sản của những cá nhân hoặc quốc gia bị đưa vào danh sách cấm vận.

Tổng thống Trump nói không với CBDC

Dù nhiều quốc gia đang đẩy mạnh thử nghiệm, Mỹ hiện vẫn đang tỏ ra cẩn trọng. Tổng thống Trump, người được kỳ vọng sẽ trở lại Nhà Trắng vào tháng 1 năm 2025, từng nhiều lần tuyên bố phản đối “từ”CBDC“từ”. Ông gọi đây là "công cụ kiểm soát cực đoan của chính phủ đối với người dân".

Trump đã cam kết sẽ ký sắc lệnh cấm phát hành, phân phối và sử dụng “từ”CBDC“từ” sau khi nhậm chức vào năm 2025, đặt ra rào cản lớn cho kế hoạch phát triển đồng USD kỹ thuật số.

Tình hình toàn cầu: Ổn định hóa tài chính hay xói mòn quyền tự do?

Tính đến nay, chỉ ba quốc gia - Nigeria, Jamaica và Bahamas - chính thức áp dụng “từ”CBDC“từ” quy mô toàn quốc. Trong khi đó, 49 quốc gia bao gồm Trung Quốc, Nga, Ấn Độ và Brazil đang triển khai thử nghiệm.

Hàn Quốc cùng 19 nước khác đang trong giai đoạn phát triển kỹ thuật, và 36 nước đang nghiên cứu sơ bộ. Gần đây, Ngân hàng Trung ương Ấn Độ đã đề xuất kết nối “từ”CBDC“từ” giữa các quốc gia BRICS để hỗ trợ thương mại và du lịch, cho thấy xu hướng quốc tế hóa của loại tiền này.

Dalio kết luận rằng tương lai của “từ”CBDC“từ” không chỉ là câu chuyện công nghệ tài chính. “Liệu đây có phải là bước tiến về hiệu quả thanh toán, hay là sự thoái lui về quyền tự do cá nhân? Điều này phụ thuộc hoàn toàn vào cách các quốc gia đưa ra chính sách và áp dụng.”

Bình luận: Phát biểu của Ray Dalio là lời nhắc nhở rằng việc phát hành “từ”CBDC“từ” cần phải đi kèm với khung pháp lý rõ ràng và biện pháp bảo vệ quyền riêng tư, nếu không muốn biến đổi thế giới tài chính thành một hệ sinh thái giám sát tập trung.

Kết luận

Mặc dù “từ”tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC)“từ” dường như là xu hướng không thể đảo ngược trong lộ trình hiện đại hóa tiền tệ toàn cầu, song những cảnh báo của giới tài chính như Ray Dalio đặt ra câu hỏi nghiêm túc về hậu quả đối với quyền tự do cá nhân và cấu trúc quyền lực nhà nước. Từ góc nhìn đó, cuộc tranh luận về “từ”CBDC“từ” sẽ không chỉ là vấn đề công nghệ, mà còn là cuộc chiến giữa tiện ích và tự do trong kỷ nguyên số.