Vitalik Buterin: Ethereum(ETH) cần vượt qua Rollup để mở rộng hiệu quả hơn

Vitalik Buterin: “Rollup không còn là tương lai mở rộng duy nhất của Ethereum”

Ethereum(ETH), một trong những nền tảng blockchain lớn nhất thế giới, hiện đang đối mặt với những thay đổi quan trọng về cách mở rộng quy mô. Người đồng sáng lập Ethereum – Vitalik Buterin – cho rằng đã đến lúc cộng đồng cần "định nghĩa lại" vai trò của các giải pháp Lớp 2 (Layer 2 – L2). Theo ông, **L2 không còn đơn thuần là công cụ mở rộng Ethereum** giống như trước đây nữa.

Theo bài đăng ngày 3 (giờ địa phương) trên nền tảng X của Vitalik Buterin, xu hướng ban đầu vốn coi **L2 như những “shard thương hiệu” (branded shard)** của Ethereum giờ đây không còn phù hợp. Ông chỉ ra rằng, trong khi hệ sinh thái L2 đang phát triển rất chậm so với kỳ vọng, thì chính Ethereum tầng cơ sở (L1) lại cải tiến về mặt cấu trúc và mở rộng hiệu quả hơn. Những thay đổi này làm suy yếu tiền đề trung tâm của chiến lược “lộ trình xoay quanh Rollup”.

Tuy khẳng định “Rollup vẫn chưa chết”, Buterin nhấn mạnh rằng **một số giải pháp như cầu nối đa chữ ký (multisig bridge) hoặc mạng lưới L2 cấu trúc lỏng lẻo không thật sự mở rộng Ethereum**, và do đó, tầm nhìn cũ về L2 ngày càng trở nên thiếu xác đáng.

Buterin cũng lưu ý: “Trọng tâm của việc mở rộng Ethereum là tạo ra không gian khối lớn, an toàn và tự do dưới sự bảo chứng của Ethereum.” Tuy nhiên, tình trạng hiện tại của phần lớn các L2 lại đi ngược hướng này – nhiều mạng không tuân thủ bảo mật tiêu chuẩn của Ethereum, hoặc cố ý giữ vị trí độc lập vì rào cản kỹ thuật hay quy định pháp lý. Ông khẳng định: “Một L2 có thể hoạt động hiệu quả và hữu ích với người dùng, nhưng điều đó không có nghĩa là nó thực sự đang mở rộng Ethereum”.

Thay vì tiếp tục bám theo vai trò “shard mở rộng”, **Buterin đề xuất nhìn nhận L2 như một phổ (spectrum)** với nhiều hình thái khác nhau. Một số sẽ gắn chặt với Ethereum về mặt bảo mật, số khác có thể theo đuổi sự độc lập, tối ưu trải nghiệm người dùng với tốc độ hoặc chức năng riêng biệt. Mô hình này mở ra khả năng tích hợp nhiều chuỗi dành riêng cho ứng dụng, môi trường ngoài EVM hoặc các cấu trúc tin cậy khác biệt.

Buterin cũng kêu gọi các đội ngũ phát triển L2 **không nên coi “mở rộng Ethereum” là bản sắc chính của mình nữa**. Thay vào đó, họ cần mang đến các giá trị bổ sung như quyền riêng tư, xử lý giao dịch siêu nhanh hoặc hỗ trợ những ứng dụng phi tài chính mà Ethereum L1 không đáp ứng được. Tuy nhiên, nếu tương tác với tài sản Ethereum hoặc ETH, thì ít nhất L2 đó cần đạt tiêu chuẩn bảo mật “Stage 1”, nếu không “chỉ là một blockchain riêng lẻ được kết nối bằng cầu nối”.

Bình luận thêm về yếu tố kỹ thuật cốt lõi đảm bảo tính bảo mật, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của tính năng “precompile ZK-EVM” – giúp Ethereum có thể tự xác minh bằng chứng không kiến thức (zero-knowledge proofs) ở tầng nền. Đây được xem là **công nghệ căn bản để Rollup có thể giữ được tính năng riêng biệt mà vẫn tận dụng được bảo mật của Ethereum**, và xứng đáng trở thành một phần trong giao thức cốt lõi, thậm chí nếu cần thiết Ethereum sẽ thực hiện hard fork để tích hợp nó.

Về lâu dài, **cuộc cạnh tranh giữa các giải pháp L2 sẽ không còn xoay quanh khả năng mở rộng mà là về “mô hình tin cậy” mà họ có thể định nghĩa và mang đến cho người dùng**. Trong một thế giới blockchain phi tập trung, không thể loại trừ hoàn toàn khả năng tồn tại của các chuỗi không an toàn hoặc có lỗ hổng – nhưng điều quan trọng là các dự án phải minh bạch về mức độ tin cậy và cấu trúc bảo mật của mình.

Buterin kết luận: “Hệ sinh thái L2 đang chuyển mình – từ cuộc đua mở rộng sang cuộc đua tính năng và khả năng đảm bảo.” Đây có thể là dấu hiệu cho thấy ngành blockchain đang bước vào giai đoạn trưởng thành với sự cạnh tranh về chất lượng thay vì chỉ là thông lượng.

Hiện tại, Ethereum(ETH) đang được giao dịch quanh mức 2.256 USD (khoảng 3,31 triệu đồng).