Vitalik Buterin đặt lại kỳ vọng với Ethereum Layer 2, thúc đẩy tái định vị toàn hệ

Ethereum Layer 2 đối mặt câu hỏi tái định vị sau tuyên bố từ Vitalik Buterin

Hệ sinh thái Layer 2 (L2) trên nền tảng Ethereum đang trải qua những tranh luận sâu sắc sau khi nhà đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, vào ngày 24 đưa ra quan điểm rằng các dự án L2 không nên chỉ đơn thuần đóng vai trò “công cụ mở rộng”, mà cần được thiết kế như những nền tảng chuyên biệt phục vụ các mục tiêu cụ thể. Phát biểu này đã đặt ra thách thức mới đối với cộng đồng phát triển L2 – vốn từ lâu xem khả năng mở rộng là sứ mệnh cốt lõi của mình.

Theo bài đăng trên blog cá nhân, Buterin cho rằng hiện nay phần lớn dự án L2 vẫn phụ thuộc vào các cầu nối đa chữ ký – yếu tố làm suy giảm khả năng kế thừa tính bảo mật của Ethereum. Ngoài ra, ông cho rằng với các cải tiến như mở rộng giới hạn gas và tích hợp các giải pháp rollup bản địa (native rollups), bản thân Ethereum cũng đang nâng cao khả năng xử lý giao dịch. “Khái niệm 'động cơ mở rộng' dành cho Layer 2 đã không còn phù hợp,” Buterin nhấn mạnh.

Sự thay đổi trong cách nhìn nhận này đang khiến các dự án Layer 2 như Optimism(OP), Arbitrum(ARB), Base và Starknet(STRK) có những phản ứng khác nhau – từ đồng tình, dè dặt đến thẳng thừng phản đối.

‣ Optimism ủng hộ định hướng kiến trúc modular

Karl Floersch, đồng sáng lập Optimism, bày tỏ sự ủng hộ với quan điểm của Buterin khi cho rằng cần phát triển hạ tầng L2 dạng module – có thể thích ứng linh hoạt với nhiều hình thái phi tập trung khác nhau. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra các rào cản hiện hữu như thời gian chờ rút coin lâu, hệ thống xác minh chưa đạt cấp độ 2 (stage 2), và thiếu các công cụ dành cho ứng dụng đa chuỗi.

“Chúng ta chưa thể tin tưởng hoàn toàn vào hệ thống xác minh hiện tại để cung cấp sự bảo đảm tương đương Ethereum,” Floersch nhận định, đồng thời ủng hộ việc tích hợp các module "precompile" xử lý rollup bản địa trên Ethereum – một giải pháp mà chính Buterin cũng đề xuất gần đây.

‣ Arbitrum phản đối: Mở rộng vẫn là giá trị cốt lõi

Trái ngược với lập trường của Optimism, Steven Goldfeder – đồng sáng lập Offchain Labs, đơn vị phát triển Arbitrum – cho rằng định nghĩa L2 không thể đánh mất yếu tố "mở rộng". “Chúng tôi không tạo ra Arbitrum chỉ để giúp Ethereum, mà bởi Ethereum có thể cung cấp nền tảng bảo mật cao cho một hệ sinh thái giao dịch chi phí thấp quy mô lớn”, ông nói.

Goldfeder chỉ ra rằng dù Ethereum đã có cải tiến về xử lý, nhưng vẫn không thể đạt đến mức thông lượng như các giải pháp L2. “Trong khi Arbitrum và Base có thể xử lý hơn 1.000 TPS cùng lúc, thì Ethereum mainnet vẫn ở mức thấp hơn nhiều,” ông cho biết.

Ông cảnh báo, nếu Ethereum thể hiện xu hướng “không thân thiện” với các dự án rollup, các tổ chức có thể tìm đến những chuỗi Layer 1 độc lập như một giải pháp thay thế.

‣ Base và Starknet cho thấy sự chuẩn bị đón tương lai đa dạng

Jesse Pollak, người đứng đầu Base – dự án L2 do Coinbase phát triển – lại ủng hộ mạnh mẽ tầm nhìn gồm vai trò "đặc thù" hơn cho L2. Ông nhấn mạnh rằng mở rộng chỉ là một phần lợi ích, và Base đang theo đuổi các yếu tố khác biệt như xác minh phi tập trung Level 2, tích hợp bảo vệ quyền riêng tư, cũng như hỗ trợ tài khoản thông minh, trải nghiệm người dùng tốt hơn.

Một tín hiệu đáng chú ý khác đến từ Starknet(STRK), dự án L2 sử dụng công nghệ zero knowledge rollup (ZK rollup). CEO Eli Ben-Sasson từ StarkWare tuyên bố ngắn gọn nhưng đầy tự tin: “Mặc dù không nhắc tên Starknet, ông ấy chính là đang nói đến chúng tôi”. Starknet từ lâu đã định hình mình là một rollup “không theo tiêu chuẩn” Ethereum Virtual Machine (EVM) và phục vụ mục tiêu đặc thù – trùng khớp với tầm nhìn mới của Buterin.

‣ Bình luận: Layer 2 liệu có còn là “công cụ mở rộng”?

Lập luận của Vitalik Buterin đang mở ra cuộc tranh luận sâu sắc về mô hình phát triển lâu dài cho Layer 2 trên Ethereum. Nếu trước đây "mở rộng và giảm phí" là mục tiêu thiết kế duy nhất, thì nay các yếu tố như quyền riêng tư, tiện ích người dùng và chuyên biệt hóa kiến trúc đang nổi lên như định hướng tương lai.

Với việc mạng chính Ethereum không ngừng tăng cường sức xử lý, các dự án L2 sẽ cần có lý do tồn tại rõ ràng hơn là chỉ cung cấp TPS cao. Trong nền kinh tế tiền mã hóa đang tăng tốc, việc tái định vị L2 như là “nền tảng mục tiêu” có thể là bước cần thiết – nhưng điều này cũng đồng nghĩa các dự án phải từ bỏ thế mạnh ban đầu và cạnh tranh trên tiêu chí hoàn toàn mới.

Từ khóa: ‘Ethereum’, ‘Layer 2’, ‘Vitalik Buterin’, ‘nền tảng mở rộng’

Tổng kết, tranh luận xoay quanh vai trò thực sự của *Layer 2* trên *Ethereum* – giữa việc là *nền tảng mở rộng* hay kiến trúc độc lập – đang khiến nhiều dự án phải định vị lại phương hướng. Quan điểm của *Vitalik Buterin* dù gây tranh cãi mạnh mẽ, vẫn giúp thúc đẩy cuộc cách mạng tiếp theo cho mạng lưới Ethereum.