Mỹ lần đầu trừng phạt sàn giao dịch tiền mã hóa vì liên hệ với Iran

Mỹ lần đầu tiên trừng phạt sàn giao dịch tiền mã hóa liên quan đến Iran

Mỹ vừa đưa ra lệnh trừng phạt nhằm vào hai sàn giao dịch tiền mã hóa có liên hệ với Iran, đánh dấu lần đầu tiên một nền tảng tài sản kỹ thuật số bị đưa vào danh sách trừng phạt của quốc gia này. ⁠"Tiền mã hóa" đã được Iran sử dụng như một công cụ để lách lệnh trừng phạt quốc tế và rửa tiền. Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), động thái này cho thấy chính quyền Washington đang mở rộng phạm vi chế tài sang cả lĩnh vực công nghệ kỹ thuật số nhằm ngăn chặn dòng tiền phi pháp.

Hai nền tảng bị đưa vào danh sách trừng phạt là Zedcex Exchange và Zedxion Exchange – đều đăng ký hoạt động tại Anh. Bộ Tài chính Mỹ thông qua Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) cho biết hai sàn này đã xử lý giao dịch lớn cho các tổ chức có liên hệ với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Đáng chú ý, Zedcex được cho là đã thực hiện các giao dịch với tổng giá trị hơn 94 tỷ USD kể từ khi thành lập vào năm 2022. OFAC cho rằng các giao dịch này đã vượt xa vai trò trung gian đơn thuần và có thể liên quan trực tiếp đến hoạt động rửa tiền xuyên quốc gia.

Một trong những cá nhân bị trừng phạt là Babak Morteza Zanjani – doanh nhân từng bị kết án vì biển thủ hàng tỷ USD từ Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Iran. Sau khi ra tù, ông này bị phía Mỹ cáo buộc tiếp tục hỗ trợ Iran chuyển tiền lậu ra nước ngoài, bao gồm cả việc tài trợ cho các dự án liên quan đến IRGC. Bên cạnh đó, nội vụ trưởng Iskandar Momeni Khalaghari cũng bị liệt vào danh sách trừng phạt vì vai trò trong việc đàn áp các cuộc biểu tình trong nước.

Phát biểu về quyết định này, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết: “Chúng tôi sẽ tiếp tục truy vết những mạng lưới tham nhũng lợi dụng tài sản quốc gia và bóc lột người dân Iran để làm giàu bất chính.” Ông nhấn mạnh rằng Iran đang sử dụng doanh thu từ dầu mỏ không phải để cải thiện đời sống người dân, mà để tài trợ cho chương trình vũ khí và các nhóm vũ trang cực đoan.

Ngoài ra, theo công ty phân tích blockchain Elliptic, Ngân hàng Trung ương Iran được cho là đã âm thầm mua số lượng lớn USDt (Tether) – một loại "tiền mã hóa ổn định giá" – nhằm giữ giá đồng rial và thực hiện một số giao dịch quốc tế trong bối cảnh tiếp tục bị cô lập tài chính. Lượng USDt ước tính đạt trên 500 triệu USD, được mua lại thông qua sàn giao dịch nội địa Novinex. Chuyên gia cho rằng đây là hành vi can thiệp thị trường ngoại hối tương tự như chính sách tiền tệ truyền thống, nhưng sử dụng công cụ là tài sản kỹ thuật số.

Bình luận: Động thái của Bộ Tài chính Mỹ không chỉ là phản ứng với hành vi vi phạm lệnh trừng phạt, mà còn gửi đi tín hiệu mạnh mẽ rằng "tiền mã hóa" giờ đây không đơn thuần là công nghệ tài chính, mà đã trở thành một phần trong chiến lược địa chính trị toàn cầu. Đặc biệt, việc trừng phạt cả các tổ chức đăng ký tại một quốc gia thứ ba như Anh cho thấy Mỹ đang mở rộng định nghĩa về trách nhiệm pháp lý trong không gian tài sản kỹ thuật số quốc tế.

Trong bối cảnh "tiền mã hóa" ngày càng được sử dụng vào các mục đích ngoài tài chính truyền thống, giới chuyên gia dự báo rằng các lệnh trừng phạt và khuôn khổ pháp lý đối với lĩnh vực này sẽ tiếp tục thắt chặt – không chỉ vì lý do kỹ thuật, mà còn vì các cân nhắc chính trị và an ninh quốc gia.