Vitalik Buterin: ZK-SNARKs biến xác minh toàn chuỗi Ethereum(ETH) thành hiện thực

Vitalik Buterin đổi quan điểm: “Xác thực toàn chuỗi giờ đây là giải pháp khả thi”

Trong một phát biểu gần đây, nhà đồng sáng lập Ethereum(ETH) - Vitalik Buterin đã bất ngờ thay đổi quan điểm về việc người dùng tự mình xác thực toàn bộ lịch sử blockchain – một ý tưởng mà ông từng gọi là “ảo tưởng viển vông” vào năm 2017. Sự thay đổi này phản ánh bước tiến vượt bậc của công nghệ mã hóa hiện đại, đặc biệt là ***ZK-SNARKs*** và sự chú trọng trở lại đến quyền kiểm soát của người dùng.

Theo chia sẻ trên mạng xã hội cá nhân ngày 26, Buterin cho biết ông không còn đồng tình với nhận định cũ của chính mình rằng “người dùng phổ thông khó có thể xác thực toàn bộ blockchain giống như ẩn sĩ sống trong rừng sâu”. Thay vào đó, ông tin rằng với sự phát triển của ***từ công nghệ bằng chứng không kiến thức (ZK-SNARKs)***, người dùng cuối hoàn toàn có thể xác minh tính hợp lệ chuỗi mà không cần tải về hoặc xử lý toàn bộ dữ liệu lịch sử trước đó.

Công nghệ ZK mở đường cho xác minh độc lập

Vào năm 2017, trong cuộc tranh luận với nhà phát triển Ian Grigg, Buterin từng lập luận rằng người dùng thông thường sẽ không có khả năng tự xác minh toàn bộ lịch sử giao dịch của blockchain, và do đó sẽ phải dựa vào các bên thứ ba cung cấp dịch vụ RPC (Remote Procedure Call).

Tuy nhiên ở hiện tại, ông cho rằng ***từ ZK-SNARKs*** đã mở ra cách tiếp cận hợp lý: cung cấp bằng chứng xác thực tính đúng đắn của chuỗi mà không cần xử lý toàn bộ dữ liệu đầu vào. Điều này trao cho người dùng công cụ xác minh độc lập, giảm thiểu phụ thuộc vào những tổ chức trung gian vốn có thể bị lỗi, gặp sự cố hoặc bị kiểm duyệt.

Buterin nhấn mạnh đây không phải thay đổi lý thuyết hay triết lý suông, mà là phản ứng thực tế trước các rủi ro có thật như: sự cố mạng, độ trễ cao, tắt dịch vụ, tập trung hóa trình xác thực mỗi chu kỳ và sự kiểm soát lén lút của các nhà cung cấp RPC.

“Xác minh toàn chuỗi không phải để áp dụng hàng ngày, nhưng phải tồn tại lúc cần thiết”

Vitalik Buterin cũng trích lại hình ảnh “ngôi lều ẩn sĩ giữa rừng” từng dùng vào năm 2017 để phản ánh quan điểm hiện tại. Theo ông, xác thực toàn bộ trạng thái blockchain không nhất thiết phải là hoạt động thường xuyên, nhưng nên được xem như một phương án dự phòng quan trọng trong trường hợp mạng lưới bị sự cố hoặc bên trung gian không còn đáng tin cậy.

“Chỉ cần biết rằng người dùng vẫn có thể tự xác minh – điều đó đủ để tạo áp lực lên các nhà cung cấp dịch vụ bên thứ ba phải hành xử minh bạch, chính trực hơn”, Buterin bình luận.

Lập trường mới này cũng phù hợp với triết lý “thiết kế đơn giản – quyền tự chủ cao” mà ông theo đuổi gần đây. Ngày 19, ông cảnh báo rằng càng nhiều lớp phức tạp trong mạng lưới Ethereum sẽ càng làm suy yếu niềm tin, biến hệ thống thành mảnh đất riêng cho các chuyên gia kỹ thuật và đẩy người dùng phổ thông vào thế bị động.

Ông cũng từng kêu gọi năm 2024 là “năm phục hồi quyền tự chủ điện toán”, khuyến khích mọi người sử dụng các công cụ tập trung vào quyền riêng tư như ProtonMail, Signal hay các nền tảng mạng xã hội phi tập trung để giành lại ***từ chủ quyền số***.

Quan điểm mới phản ánh định hướng tương lai của Ethereum

Thay đổi quan điểm của Buterin không đơn thuần là lời rút lại phát biểu cũ, mà thể hiện một bước ngoặt trong chiến lược phát triển của Ethereum(ETH). Thay vì theo đuổi hệ thống tiện dụng mà đánh đổi quyền kiểm soát, ông cho rằng công nghệ mới và kiến trúc đơn giản hoàn toàn có thể giúp người dùng bình thường duy trì ***từ khả năng xác minh độc lập***.

Trước đó, ngày 8, ông cũng đã chỉ ra rằng Ethereum có thể mở rộng mạng lưới không bằng cách rút ngắn thời gian chờ, mà bằng việc mở rộng băng thông – từ đó vẫn giữ được tính phân quyền, đồng thời đạt được quy mô tăng trưởng cao.

Bình luận: Động thái thay đổi quan điểm của Buterin cho thấy Ethereum đang hướng đến một tương lai mà trong đó sự đơn giản, bảo mật cá nhân và quyền tự chủ của người dùng được đặt lên hàng đầu. Nhờ vào ***công nghệ ZK-SNARKs***, viễn cảnh mỗi người dùng có thể tự xác minh blockchain trở nên gần gũi hơn bao giờ hết – không chỉ là “giấc mơ ẩn sĩ”, mà là thực tế đang dần hình thành.