Vitalik Buterin tiết lộ kế hoạch năm 2026: Đưa quyền riêng tư số và AI tại chỗ lên ngôi

Vitalik Buterin công bố kế hoạch năm 2026 là “năm của quyền riêng tư số”: Hướng tới tự chủ kỹ thuật số bằng AI tại chỗ và ứng dụng phi tập trung

Ethereum(ETH) đang chứng kiến bước đi táo bạo từ người đồng sáng lập Vitalik Buterin, khi ông tuyên bố năm 2026 sẽ là “năm phục hồi chủ quyền điện toán”. Kế hoạch bao gồm việc giảm phụ thuộc vào máy chủ tập trung, tăng cường quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân thông qua việc thay thế các ứng dụng phổ biến bằng các giải pháp mã nguồn mở và thử nghiệm vận hành trí tuệ nhân tạo (AI) ngay trên thiết bị cá nhân.

Theo bài viết đăng trên nền tảng X ngày 24 (giờ địa phương), Buterin chia sẻ rằng ông đã thay đổi hoàn toàn cách sử dụng phần mềm trong năm vừa qua. Thay vì sử dụng Google Docs, ông lựa chọn Fileverse – một nền tảng tài liệu phi tập trung mã nguồn mở. Ngoài ra, ông cũng chuyển từ Telegram sang Signal – ứng dụng nhắn tin mã hóa đầu cuối vốn nổi danh vì chỉ lưu trữ lượng siêu dữ liệu tối thiểu như ngày tạo tài khoản hay lần truy cập gần nhất.

Bình luận: Việc thay đổi các công cụ giao tiếp và làm việc không chỉ thể hiện mối quan tâm tới vấn đề quyền riêng tư, mà còn là một hành động thực tế phản ánh triết lý sống phù hợp với nguyên tắc của blockchain – phân quyền và tự chủ dữ liệu.

Không chỉ dừng lại ở đó, Buterin tiếp tục mở rộng lối sống “tự chủ kỹ thuật số” trong năm 2024. Thay vì Google Maps, ông chọn Organic Maps – một dịch vụ dựa trên dữ liệu OpenStreetMap. Hiện ông sử dụng Proton Mail thay vì Gmail để đảm bảo email được mã hóa. Đối với mạng xã hội, Buterin cũng đang chuyển trọng tâm sang các nền tảng phi tập trung làm giải pháp thay thế.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh rằng hiện nay ngày càng khả thi để vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) ngay tại thiết bị cá nhân – không cần gửi dữ liệu lên các nền tảng AI đám mây. Tuy một số hạn chế như giao diện người dùng, tốc độ xử lý hoặc tính tích hợp vẫn tồn tại, nhưng so với một năm trước, đã có “tiến bộ vượt bậc”.

Bình luận: AI cục bộ (local AI) không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn giúp người dùng giữ quyền kiểm soát dữ liệu huấn luyện và đầu ra, tránh được nguy cơ rò rỉ hoặc sử dụng sai mục đích.

Lập trường của Buterin cũng trùng khớp với quan điểm của những người ủng hộ quyền riêng tư. Naomi Brockwell – người sáng lập No Videos (NBTV) từng khẳng định rằng AI vận hành cục bộ là hình thức tiếp cận tôn trọng quyền riêng tư nhất. Cô cho rằng mở rộng sử dụng Bitcoin(BTC), trình nhắn tin mã hóa và công cụ lưu trữ tự quản sẽ là cách hữu hiệu để chống lại quyền giám sát từ chính phủ và doanh nghiệp.

Động thái của Buterin diễn ra trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) đang tranh cãi về Dự luật Giám sát Chat mang tên “Chat Control”. Luật này đề xuất kiểm tra tin nhắn người dùng trước khi chúng được mã hóa – một phương pháp gọi là “quét phía người dùng” (client-side scanning) nhằm phát hiện nội dung nhạy cảm, đặc biệt là hình ảnh xâm phạm trẻ em. Tuy nhiên, nhiều tổ chức xã hội và chuyên gia kỹ thuật bị phản đối gay gắt, đánh giá rằng nó phá vỡ lòng tin và an toàn của người dùng.

Đáp lại những lo ngại trên, Buterin khẳng định: việc chuyển dần sang các công cụ “mã hóa, mã nguồn mở và xử lý tại chỗ” chính là bước đầu tiên để giành lại quyền dữ liệu của cá nhân. Theo ông, điều quan trọng không chỉ là công nghệ, mà nằm ở “quyền lựa chọn” – một khi cá nhân hiểu được họ có thể kiểm soát mọi dữ liệu và dấu vết số của mình, thì tự do kỹ thuật số mới thật sự hiện diện.

Bình luận: Với cách nhìn nhận quyền riêng tư như một vấn đề về “tự chủ” chứ không chỉ là “ẩn danh”, kế hoạch của Buterin cho năm 2026 không thuần túy là thay công cụ – mà còn là tuyên ngôn triết lý.

Khi các mô hình AI vận hành trên thiết bị cá nhân, kênh liên lạc được mã hóa tuyệt đối và công cụ internet trở nên phi tập trung, ta có thể chấm dứt “lối sống giao nộp dữ liệu” và đi đến một kỷ nguyên mới về quyền sở hữu số một cách toàn diện.