Nhu cầu điện Ấn Độ tăng 7%, điện than đi ngang năm thứ hai

Nhu cầu điện của Ấn Độ tăng 7% từ nửa đầu năm 2024 đến nửa đầu năm 2026, nhưng sản lượng điện than không tăng. Điện mặt trời, điện gió và các nguồn năng lượng sạch khác đã đáp ứng toàn bộ nhu cầu điện bổ sung, giúp lượng phát thải carbon dioxide từ ngành điện gần như giữ nguyên trong cùng kỳ.

Lauri Myllyvirta (Lauri Myllyvirta) và Anubha Aggarwal (Anubha Aggarwal), các nhà phân tích tại Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA), đã đưa ra nhận định trên trong một phân tích đăng trên Carbon Brief. Đây là lần đầu tiên trong hơn 50 năm sản lượng điện than của Ấn Độ ngừng tăng trong giai đoạn nhu cầu điện đi lên.

Tổng sản lượng điện của Ấn Độ trong giai đoạn này tăng 63TWh. Sản lượng điện mặt trời tăng 44TWh, điện gió tăng 13TWh, điện hạt nhân tăng 7TWh và thủy điện tăng 8TWh. Tổng mức tăng của các nguồn điện sạch đạt 70TWh, cao hơn mức tăng nhu cầu điện.

Công suất điện mặt trời tăng 77GW trong cùng kỳ. CREA phân tích rằng điện mặt trời đáp ứng 60% phần nhu cầu điện tăng thêm. Công suất điện than cũng tăng 8,5GW, nhưng sản lượng không tăng.

Khi công suất tăng nhưng sản lượng điện than đi ngang, thời gian vận hành các nhà máy điện than giảm. CREA nhận định tình trạng này có thể làm giảm hiệu quả vận hành nhà máy và tăng gánh nặng chi phí cho người tiêu dùng điện.

Lượng phát thải carbon dioxide từ ngành điện trong nửa đầu năm 2024 và nửa đầu năm 2026 ở mức tương đương. Trong khi đó, phát thải từ các ngành công nghiệp như thép và xi măng tăng 8%, khiến tổng phát thải carbon dioxide của Ấn Độ tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước.

Dữ liệu tài khóa 2025-2026 do Chính phủ Ấn Độ công bố cũng cho thấy xu hướng tương tự. Tỷ trọng điện từ nhiên liệu phi hóa thạch đạt 29,2%, sản lượng điện than giảm 3,69% so với năm trước, còn sản lượng điện tái tạo tăng 21,10%.

Tính đến cuối tháng 3 năm 2026, tổng công suất phát điện lắp đặt của Ấn Độ đạt 532,7GW. Công suất điện than và than non đạt 228,6GW, chiếm 43% tổng công suất, trong khi công suất năng lượng tái tạo không bao gồm thủy điện lớn đạt 223,3GW, tương đương 42%.

Điện than chưa biến mất khỏi hệ thống điện. Tính đến cuối tháng 6 năm 2026, công suất điện than đang được xây dựng được ghi nhận ở mức 43GW. CREA ghi nhận công suất đang xây dựng là 39,4GW vào tháng 3 năm 2026, nhưng hai con số này không thể so sánh trực tiếp do khác thời điểm và phạm vi thống kê.

Những hạn chế đối với việc mở rộng năng lượng sạch nằm ở lưới truyền tải và hệ thống lưu trữ. Dù sản lượng điện tái tạo tăng, nguồn cung thực tế vẫn có thể bị giới hạn nếu thiếu thiết bị lưu trữ hoặc hạ tầng đưa điện đến nơi có nhu cầu.

Hạn chế của lưới điện đang thể hiện qua tình trạng cắt giảm công suất. AP đưa tin khoảng 11TWh điện mặt trời đã không được sử dụng tại một số khu vực của Ấn Độ trong 15 tháng gần đây vì vượt quá khả năng tiếp nhận của lưới điện.

CREA cho biết cần mở rộng lưới truyền tải, vận hành lưới điện linh hoạt hơn và phổ cập hệ thống lưu trữ bằng pin để giảm tình trạng cắt giảm sản lượng năng lượng tái tạo. Dữ liệu quý I năm 2026 cho thấy 26,6GW điện mặt trời và 3,6GW điện gió đã nằm trong diện bị điều khiển công suất trực tiếp.

Sự phụ thuộc vào than vẫn tiếp diễn trong lĩnh vực công nghiệp. CREA phân tích rằng sản lượng thép và xi măng tăng đã thúc đẩy tổng phát thải của Ấn Độ, trong khi các kế hoạch mở rộng khí hóa than và sản xuất than luyện kim vẫn tiếp tục.

Manoj Kumar (Manoj Kumar), nhà phân tích của CREA tại Ấn Độ, cho biết: “Việc cắt giảm sản lượng năng lượng tái tạo cho thấy lưới điện và khả năng vận hành linh hoạt chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng của năng lượng sạch”. Nhận định này cho thấy việc chỉ mở rộng công suất phát điện là chưa đủ để chuyển sản lượng năng lượng sạch thành nguồn cung điện thực tế.

Vibhuti Garg (Vibhuti Garg), Giám đốc khu vực Nam Á tại Viện Phân tích Kinh tế và Tài chính Năng lượng (IEEFA), cho biết: “Nếu thiếu hệ thống lưu trữ, các nhà máy điện than có thể tiếp tục vận hành ngay cả khi có thể sử dụng nguồn năng lượng tái tạo giá rẻ”. Điều này cho thấy quá trình chuyển dịch điện năng của Ấn Độ phụ thuộc vào việc mở rộng hạ tầng truyền tải và lưu trữ cùng với công suất năng lượng sạch.

Diễn biến sản lượng điện than không tăng dù nhu cầu điện của Ấn Độ tăng cho thấy năng lượng sạch có thể ngăn sản lượng điện than tăng xét trên phương diện phát điện. Tuy nhiên, khi phát thải từ lĩnh vực công nghiệp tăng 8% trong nửa đầu năm 2026, tổng phát thải của Ấn Độ vẫn chưa thể giảm chỉ nhờ mức đi ngang của ngành điện.