Mỹ soạn dự luật siết chặt Polymarket và thị trường dự đoán sau cáo buộc giao dịch nội gián liên quan không kích Iran

Theo Reuters đưa tin ngày 6 (giờ địa phương), một nhóm nghị sĩ Đảng Dân chủ Mỹ đang khởi động nỗ lực xây dựng dự luật nhằm siết chặt quản lý *từ thị trường dự đoán (prediction market)*, sau khi xuất hiện các *từ cáo buộc giao dịch nội gián* liên quan đến các kèo đặt cược thời điểm Mỹ và Israel không kích Iran. Làn sóng lo ngại về việc *từ chiến tranh* và *từ hành động quân sự* bị biến thành công cụ kiếm tiền đang lan rộng trong giới chính trị Mỹ.

Trong video đăng trên X ngày 5 (giờ địa phương), Thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy cho biết “những người tự nhận là nội bộ Nhà Trắng đã thực hiện các kèo cược rất cụ thể vào thứ Sáu rằng ‘Mỹ sẽ bước vào chiến tranh với Iran vào ngày thứ Bảy’”.

Murphy nhấn mạnh, những người ở rất gần Tổng thống Trump “rõ ràng biết chính xác điều gì sẽ xảy ra vào ngày thứ Bảy ngay từ thứ Sáu”, và những tài khoản đặt cược này “rất có khả năng” là người nắm *từ thông tin nội bộ*, thậm chí “có thể nói là khả năng cao”.

Ông cảnh báo, nếu các kèo đặt cược liên quan *từ chiến tranh* tiếp tục được cho phép trên *từ thị trường dự đoán*, những người quanh Tổng thống có thể bị cám dỗ “tác động sai lệch lên quyết sách” chỉ để *từ hiện thực hóa lợi nhuận*, hoặc tệ hơn, có động cơ “đẩy đất nước vào chiến tranh”.

bình luận: Trọng tâm lo ngại của giới lập pháp là xung đột lợi ích: cùng một nhóm người vừa nắm thông tin tối mật, vừa có thể đặt cược trên *từ thị trường dự đoán* – biến quyết sách an ninh thành một dạng tài sản phái sinh để kiếm lời.

Theo các dữ liệu được chia sẻ trên mạng xã hội, tâm điểm bê bối lần này là *từ Polymarket* – nền tảng *từ thị trường dự đoán* dựa trên blockchain. Ngày 7 (giờ địa phương), cộng đồng tiền mã hóa truyền tay nhau các giao dịch trên Polymarket liên quan đến việc đặt cược đúng thời điểm Mỹ không kích Iran.

Thông tin được truyền thông Mỹ dẫn lại cho thấy, có 6 tài khoản mới tạo đã tham gia đặt cược vào *từ thời điểm không kích* và thu về tổng cộng khoảng 1 triệu đô la Mỹ (khoảng 14,72 tỷ đồng). Một số lệnh cược được thực hiện chỉ vài giờ trước khi có những báo cáo đầu tiên về tiếng nổ ở Tehran.

Theo số liệu hiển thị trên nền tảng, tổng khối lượng giao dịch của các kèo liên quan đến “Mỹ không kích Iran” trên *từ Polymarket* đã lên tới 529 triệu đô la Mỹ (khoảng 7.788,5 tỷ đồng).

*Thị trường dự đoán* là mô hình cho phép người tham gia đặt cược tiền vào xác suất xảy ra của các sự kiện như bầu cử, dữ liệu kinh tế, kết quả thể thao… Khi số người tham gia đủ lớn, bảng giá được xem như phản ánh “kỳ vọng tập thể” về tương lai. Tuy nhiên, với những sự kiện nhạy cảm như *từ chiến dịch quân sự* hay *từ khủng bố*, nguy cơ lạm dụng *từ thông tin mật* luôn là điểm nóng bị giới chuyên gia và cơ quan quản lý nhắc đến nhiều năm qua.

bình luận: Với cấu trúc “ai biết trước thì thắng”, *từ thị trường dự đoán* về địa chính trị gần như mời gọi những người có quyền tiếp cận tin mật bước vào vùng xám giữa phân tích và *từ giao dịch nội gián*.

Theo Reuters ngày 6 (giờ địa phương), Thượng nghị sĩ Chris Murphy cùng Hạ nghị sĩ Dân chủ Mike Levin đang soạn thảo chung một dự luật mới, nhằm xử lý trực diện vấn đề *từ giao dịch nội gián* trên *từ thị trường dự đoán*. Không chỉ *từ Polymarket*, các nền tảng tương tự như Kalshi cũng được dự báo sẽ đối mặt với sức ép chính trị gia tăng.

Hạ nghị sĩ Mike Levin tuyên bố: “Nếu ai đó sử dụng hiểu biết trước về hành động quân sự để thu lợi tài chính, điều đó phải được xem là *rõ ràng bất hợp pháp*”.

Ông cho rằng, trong khung pháp lý hiện hành về hàng hóa và phái sinh, đã có tinh thần cấm các loại hợp đồng sự kiện liên quan đến chiến tranh, khủng bố và những biến cố “đi ngược lại lợi ích công cộng”. Tuy vậy, cách áp dụng thực tế đang để lại “quá nhiều dư địa và tự do” cho *từ thị trường dự đoán*, đặc biệt là các nền tảng mới nổi dựa trên blockchain.

bình luận: Khác với chứng khoán truyền thống – nơi *từ giao dịch nội gián* đã có khung pháp lý tương đối rõ, *từ thị trường dự đoán* lại nằm giữa ranh giới hàng hóa phái sinh, cá cược và công cụ nghiên cứu, khiến việc siết quy định trở nên phức tạp hơn.

Giới quan sát nhận định, khi những sự kiện địa chính trị rủi ro cao như *từ chiến tranh* ngày càng trở thành “sản phẩm chủ lực” trên *từ thị trường dự đoán*, hai xu hướng sẽ song hành:

– Một mặt, chức năng “thông tin” của thị trường – phản ánh kỳ vọng tập thể về nguy cơ xung đột – có thể được củng cố.

– Mặt khác, tranh cãi về *từ giao dịch nội gián*, méo mó chính sách và đạo đức trong việc “cá cược trên sinh mạng và an ninh quốc gia” sẽ leo thang.

Cuộc tranh luận xung quanh dự luật mà Đảng Dân chủ đang theo đuổi được xem như phép thử quan trọng đối với tương lai của *từ thị trường dự đoán*: liệu mô hình này sẽ tiếp tục được chấp nhận như một “*từ thị trường xác suất*” hỗ trợ dự báo, hay sẽ bị khoanh vùng chặt chẽ, đặc biệt với những chủ đề đụng chạm trực tiếp đến *từ lợi ích công cộng* và an ninh quốc gia.