Xung đột nội bộ khiến Zcash(ZEC) giảm 16%, ví cá voi tranh thủ gom hàng

Mâu thuẫn nội bộ do quy định phi lợi nhuận: Zcash(ZEC) lao dốc 16%

Xung đột nghiêm trọng giữa các tổ chức phát triển của tiền mã hóa Zcash(ZEC) đã khiến giá đồng tiền này lao dốc tới 16% chỉ trong một ngày. Theo CoinDesk đưa tin ngày 7 tháng 6 (giờ địa phương), mâu thuẫn giữa công ty phát triển chủ chốt Electric Coin Company (ECC) và tổ chức phi lợi nhuận quản lý dự án là Bootstrap đã bùng phát, làm dấy lên mối lo ngại về tính bền vững của hệ sinh thái Zcash.

Nguyên nhân cốt lõi đến từ xung đột giữa mô hình quản trị phân quyền đặc trưng của blockchain và những ràng buộc pháp lý đối với tổ chức phi lợi nhuận tại Mỹ. Bootstrap, vốn tiếp quản ECC từ năm 2020 như một công ty con phi lợi nhuận, đã không thể đạt được sự đồng thuận nội bộ về hướng phát triển sản phẩm ví điện tử cốt lõi mang tên Zashi – dẫn đến căng thẳng bùng nổ.

Zashi và những giới hạn pháp luật phi lợi nhuận

Hội đồng quản trị của Bootstrap cho biết đã từng xem xét việc đưa Zashi chuyển sang mô hình công ty tư nhân nhằm huy động vốn đầu tư, nhưng vấp phải nhiều rào cản pháp lý bất khả thi theo quy định phi lợi nhuận của Mỹ. Cụ thể, việc chuyển giao tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, cũng như quyền lợi của nhà tài trợ đều bị luật pháp giới hạn nghiêm ngặt, có thể dẫn đến nguy cơ kiện tụng hoặc bị điều tra bởi cơ quan quản lý.

Bình luận về vấn đề này, Giám đốc điều hành của Bootstrap, ông Zaki Manian, khẳng định: “Sự cấp bách và thành ý trong nội bộ không thể là lý do để phớt lờ các ràng buộc luật pháp dành cho tổ chức phi lợi nhuận”. Ông cũng nhấn mạnh rằng, những quyết định gần đây được đưa ra với mục tiêu đảm bảo tính ổn định lâu dài về pháp lý cho toàn bộ hệ sinh thái Zcash(ZEC).

Tuy nhiên, hành động này lại vấp phải sự phản đối từ nhóm phát triển chính tại ECC. Ngày 7, toàn bộ đội ngũ phát triển cốt lõi đã tuyên bố rút lui đồng loạt và công khai kế hoạch thành lập một tổ chức phát triển độc lập mới. Giám đốc điều hành ECC, ông Joshua Swihart, cáo buộc hội đồng đã "áp đặt thay đổi điều kiện lao động một cách bất hợp lý", dẫn đến tình trạng mà ông gọi là “sa thải mang tính ép buộc”.

ZEC giảm mạnh, ví cá voi tranh thủ mua vào

Ngay sau khi thông tin xung đột bị phanh phui, giá Zcash(ZEC) lao dốc mạnh, giảm tới 16% trong ngày, mặc dù sau đó đã hồi phục một phần. Tính đến thời điểm viết bài, ZEC đang giao dịch quanh mức 42,2 USD, giảm 12,4% trong vòng 24 giờ.

Đáng chú ý, khối lượng giao dịch trong ngày tăng bùng nổ lên tới 1,43 tỷ USD – tăng hơn 200% so với trung bình trước đó. Dữ liệu on-chain cho thấy, ví cá voi đã mua vào lượng ZEC trị giá khoảng 914.000 USD trong đợt giảm giá, trong khi các ví mới cũng tích lũy hơn 1,74 triệu USD – cho thấy nhu cầu “bắt đáy” của nhà đầu tư vẫn tồn tại.

Zcash đối mặt thử thách về mô hình quản trị bền vững

Sự kiện lần này một lần nữa phơi bày những bất cập trong cấu trúc quản trị của Zcash(ZEC) – dự án nổi bật từ năm 2015 với công nghệ bảo mật dữ liệu tiên tiến dựa trên mã hóa mật học. Sau sự ra đời của Tổ chức Zcash năm 2017 và việc ECC được sáp nhập vào Bootstrap năm 2020, quyền kiểm soát và định hướng bị phân mảnh dù lý thuyết là để giảm tập trung quyền lực.

Tuy nhiên, trong thực tế, mô hình này đã liên tục gặp khó về huy động vốn, phân chia quyền sở hữu và chiến lược phát triển sản phẩm. Đáng lo ngại hơn, quỹ tài trợ chính cho các hoạt động trong hệ sinh thái Zcash dự kiến sẽ kết thúc vào năm 2025. Điều này đẩy dự án đứng trước bài toán lớn: làm sao để hướng tới một cấu trúc hoạt động bền vững về lâu dài mà không đánh mất tính minh bạch và phi tập trung vốn có.

Người sáng lập Zcash, ông Zooko Wilcox, trấn an cộng đồng rằng sự kiện vừa qua không ảnh hưởng đến tính bảo mật hay chức năng bảo vệ quyền riêng tư của mạng lưới. Cả hai bên hiện chưa có bên nào bị cáo buộc liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật.

Dù vậy, tính từ khóa: “Zcash(ZEC)” không chỉ là một vấn đề kỹ thuật – mà còn là câu hỏi về lòng tin. Việc định hình lại mô hình quản trị sẽ đóng vai trò then chốt trong việc đưa Zcash(ZEC) vượt qua khó khăn, phục hồi đà tăng trưởng và đảm bảo sự ổn định cho cả nhà đầu tư lẫn cộng đồng phát triển.